মনীষা পংচকম্
Vishnu · প্রথাগত ভক্তিপাঠ
సత్యాచార్యస్య గమనే కదాచిన్ముక్తి దాయకమ్ । కాశీక్శేత్రం ప్రతి సహ గౌర్యా మార్గే తు శంకరమ్ ॥ (అనుష్టుప్)
అంత్యవేషధరం దృష్ట్వా గచ్ఛ గచ్ఛేతి చాబ్రవీత్ । శంకరఃసోఽపి చాండలస్తం పునః ప్రాహ శంకరమ్ ॥ (అనుష్టుప్)
అన్నమయాదన్నమయమథవా చైతన్యమేవ చైతన్యాత్ । యతివర దూరీకర్తుం వాంఛసి కిం బ్రూహి గచ్ఛ గచ్ఛేతి ॥ (ఆర్యా వృత్త)
ప్రత్యగ్వస్తుని నిస్తరంగసహజానందావబోధాంబుధౌ విప్రోఽయం శ్వపచోఽయమిత్యపి మహాన్కోఽయం విభేదభ్రమః । కిం గంగాంబుని బింబితేఽంబరమణౌ చాండాలవీథీపయః పూరే వాఽంతరమస్తి కాంచనఘటీమృత్కుంభయోర్వాఽంబరే ॥ (శార్దూల విక్రీడిత)
జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్తిషు స్ఫుటతరా యా సంవిదుజ్జృంభతే యా బ్రహ్మాదిపిపీలికాంతతనుషు ప్రోతా జగత్సాక్షిణీ । సైవాహం న చ దృశ్యవస్త్వితి దృఢప్రజ్ఞాపి యస్యాస్తి చే- చ్చాండాలోఽస్తు స తు ద్విజోఽస్తు గురురిత్యేషా మనీషా మమ ॥ 1॥
బ్రహ్మైవాహమిదం జగచ్చ సకలం చిన్మాత్రవిస్తారితం సర్వం చైతదవిద్యయా త్రిగుణయాఽశేషం మయా కల్పితమ్ । ఇత్థం యస్య దృఢా మతిః సుఖతరే నిత్యే పరే నిర్మలే చాండాలోఽస్తు స తు ద్విజోఽస్తు గురురిత్యేషా మనీషా మమ ॥ 2॥
శశ్వన్నశ్వరమేవ విశ్వమఖిలం నిశ్చిత్య వాచా గురో- ర్నిత్యం బ్రహ్మ నిరంతరం విమృశతా నిర్వ్యాజశాంతాత్మనా । భూతం భావి చ దుష్కృతం ప్రదహతా సంవిన్మయే పావకే ప్రారబ్ధాయ సమర్పితం స్వవపురిత్యేషా మనీషా మమ ॥ 3॥
యా తిర్యఙ్నరదేవతాభిరహమిత్యంతః స్ఫుటా గృహ్యతే యద్భాసా హృదయాక్షదేహవిషయా భాంతి స్వతోఽచేతనాః । తాం భాస్యైః పిహితార్కమండలనిభాం స్ఫూర్తిం సదా భావయ- న్యోగీ నిర్వృతమానసో హి గురురిత్యేషా మనీషా మమ ॥ 4॥
యత్సౌఖ్యాంబుధిలేశలేశత ఇమే శక్రాదయో నిర్వృతా యచ్చిత్తే నితరాం ప్రశాంతకలనే లబ్ధ్వా మునిర్నిర్వృతః । యస్మిన్నిత్యసుఖాంబుధౌ గలితధీర్బ్రహ్మైవ న బ్రహ్మవిద్ యః కశ్చిత్స సురేంద్రవందితపదో నూనం మనీషా మమ ॥ 5॥
దాసస్తేఽహం దేహదృష్ట్యాఽస్మి శంభో జాతస్తేంఽశో జీవదృష్ట్యా త్రిదృష్టే । సర్వస్యాఽఽత్మన్నాత్మదృష్ట్యా త్వమేవే- త్యేవం మే ధీర్నిశ్చితా సర్వశాస్త్రైః ॥
॥ ఇతి శ్రీమచ్ఛంకరభగవతః కృతౌ మనీషాపంచకం సంపూర్ణమ్ ॥
মনীষা পংচকম্ সম্পর্কে
The Manisha Panchakam, "five verses of conviction", comes from a famous story. In Kashi, on his way to bathe, Adi Shankaracharya meets an outcaste (chandala) and asks him to step aside. The chandala replies with searching questions: do you want the body to move away from another body, or the Self from the Self? Shankara bows and answers in five verses, each ending "manisha mama": this is my firm conviction, that one who has realised the one consciousness in all is my guru, whether he is a chandala or a Brahmin.
রচয়িতা: Adi Shankaracharya, as its colophon states
কখন পাঠ করবেন: For study and reflection, and in talks on Advaita and on equality.
আপনি কি জানেন?
- Its colophon names Shankara as its author.
- Tradition says the chandala was Lord Shiva himself, come to test Shankara, with the four Vedas as his dogs.
- It is often quoted as Advaita's answer to caste: the same consciousness shines in all.
প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
What does "Manisha Panchakam" mean?
"Five verses of firm conviction".
Who did Shankara meet in Kashi?
A chandala (outcaste), said to be Shiva in disguise.
What is Shankara's conclusion?
Whoever has realised the one Self in all is his guru, whatever his birth.
উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।
আরও ভক্তিপাঠ