ದೇವೀ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ದುರ್ಗಾ ಸಪ್ತಶತಿ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Devi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ನಿಶುಂಭವಧೋನಾಮ ನವಮೋಧ್ಯಾಯಃ ॥
ಅರ್ಥ: ನಿಶುಂಭವಧ ಎಂಬ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ.
ಧ್ಯಾನಂ ಓಂ ಬಂಧೂಕ ಕಾಂಚನನಿಭಂ ರುಚಿರಾಕ್ಷಮಾಲಾಂ ಪಾಶಾಂಕುಶೌ ಚ ವರದಾಂ ನಿಜಬಾಹುದಂಡೈಃ । ಬಿಭ್ರಾಣಮಿಂದು ಶಕಲಾಭರಣಾಂ ತ್ರಿನೇತ್ರಾಂ- ಅರ್ಧಾಂಬಿಕೇಶಮನಿಶಂ ವಪುರಾಶ್ರಯಾಮಿ ॥
ಅರ್ಥ: ಧ್ಯಾನ: ಬಂಧೂಕ ಹೂವಿನಂತೆ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಜಪಮಾಲೆ, ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ ಮತ್ತು ವರಮುದ್ರೆ ಧರಿಸಿದ, ಚಂದ್ರಕಲೆಯ ಆಭರಣದ, ಮುಕ್ಕಣ್ಣಿನ ಅರ್ಧ ಅಂಬಿಕೆ-ಅರ್ಧ ಈಶ್ವರ (ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ) ರೂಪವನ್ನು ಸದಾ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತೇನೆ.
ರಾಜೌವಾಚ॥1॥
ವಿಚಿತ್ರಮಿದಮಾಖ್ಯಾತಂ ಭಗವನ್ ಭವತಾ ಮಮ । ದೇವ್ಯಾಶ್ಚರಿತಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ರಕ್ತ ಬೀಜವಧಾಶ್ರಿತಂ ॥ 2॥ ಭೂಯಶ್ಚೇಚ್ಛಾಮ್ಯಹಂ ಶ್ರೋತುಂ ರಕ್ತಬೀಜೇ ನಿಪಾತಿತೇ । ಚಕಾರ ಶುಂಭೋ ಯತ್ಕರ್ಮ ನಿಶುಂಭಶ್ಚಾತಿಕೋಪನಃ ॥3॥
ಅರ್ಥ: ರಾಜ ಸುರಥ ಹೇಳಿದನು: ಪೂಜ್ಯರೇ, ರಕ್ತಬೀಜವಧೆಯ ಸುತ್ತ ದೇವಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನೀವು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೇಳಿದಿರಿ. ರಕ್ತಬೀಜ ಹತನಾದ ಮೇಲೆ ಶುಂಭನೂ ಅತಿಕೋಪಿಷ್ಠನಾದ ನಿಶುಂಭನೂ ಏನು ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ಇನ್ನೂ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
ಋಷಿರುವಾಚ
4
ಚಕಾರ ಕೋಪಮತುಲಂ ರಕ್ತಬೀಜೇ ನಿಪಾತಿತೇ। ಶುಂಭಾಸುರೋ ನಿಶುಂಭಶ್ಚ ಹತೇಷ್ವನ್ಯೇಷು ಚಾಹವೇ ॥5॥
ಅರ್ಥ: ಋಷಿ ಹೇಳಿದರು: ರಕ್ತಬೀಜನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇತರರೂ ಹತರಾದಾಗ ಶುಂಭಾಸುರನೂ ನಿಶುಂಭನೂ ಅಪಾರ ಕೋಪಗೊಂಡರು.
ಹನ್ಯಮಾನಂ ಮಹಾಸೈನ್ಯಂ ವಿಲೋಕ್ಯಾಮರ್ಷಮುದ್ವಹನ್। ಅಭ್ಯದಾವನ್ನಿಶುಂಬೋಽಥ ಮುಖ್ಯಯಾಸುರ ಸೇನಯಾ ॥6॥
ಅರ್ಥ: ತನ್ನ ಮಹಾಸೇನೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಕೋಪದಿಂದ ಕುದಿಯುತ್ತಾ ನಿಶುಂಭನು ಮುಖ್ಯ ಅಸುರಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದನು.
ತಸ್ಯಾಗ್ರತಸ್ತಥಾ ಪೃಷ್ಠೇ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಶ್ಚ ಮಹಾಸುರಾಃ ಸಂದಷ್ಟೌಷ್ಠಪುಟಾಃ ಕ್ರುದ್ಧಾ ಹಂತುಂ ದೇವೀಮುಪಾಯಯುಃ ॥7॥
ಅರ್ಥ: ಅವನ ಮುಂದೆ, ಹಿಂದೆ, ಎರಡೂ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಸುರರು ಕೋಪದಿಂದ ತುಟಿ ಕಚ್ಚುತ್ತಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಂದರು.
ಆಜಗಾಮ ಮಹಾವೀರ್ಯಃ ಶುಂಭೋಽಪಿ ಸ್ವಬಲೈರ್ವೃತಃ। ನಿಹಂತುಂ ಚಂಡಿಕಾಂ ಕೋಪಾತ್ಕೃತ್ವಾ ಯುದ್ದಂ ತು ಮಾತೃಭಿಃ ॥8॥
ಅರ್ಥ: ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿ ಶುಂಭನೂ ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಮಾತೃಕೆಯರೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಚಂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಂದನು.
ತತೋ ಯುದ್ಧಮತೀವಾಸೀದ್ದೇವ್ಯಾ ಶುಂಭನಿಶುಂಭಯೋಃ। ಶರವರ್ಷಮತೀವೋಗ್ರಂ ಮೇಘಯೋರಿವ ವರ್ಷತೋಃ ॥9॥
ಅರ್ಥ: ಆಗ ದೇವಿಗೂ ಶುಂಭ-ನಿಶುಂಭರಿಗೂ ಘೋರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು; ಮಳೆಸುರಿಸುವ ಎರಡು ಮೋಡಗಳಂತೆ ಅವರು ಭಯಂಕರ ಬಾಣಮಳೆ ಸುರಿಸಿದರು.
ಚಿಚ್ಛೇದಾಸ್ತಾಂಛರಾಂಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಚಂಡಿಕಾ ಸ್ವಶರೋತ್ಕರೈಃ। ತಾಡಯಾಮಾಸ ಚಾಂಗೇಷು ಶಸ್ತ್ರೌಘೈರಸುರೇಶ್ವರೌ ॥10॥
ಅರ್ಥ: ಅವರು ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಚಂಡಿಕೆ ತನ್ನ ಬಾಣಸಮೂಹದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ, ಆಯುಧಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಅಸುರೇಶ್ವರರ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆದಳು.
ನಿಶುಂಭೋ ನಿಶಿತಂ ಖಡ್ಗಂ ಚರ್ಮ ಚಾದಾಯ ಸುಪ್ರಭಂ। ಅತಾಡಯನ್ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸಿಂಹಂ ದೇವ್ಯಾ ವಾಹನಮುತ್ತಮಂ॥11॥
ಅರ್ಥ: ನಿಶುಂಭನು ಹರಿತವಾದ ಖಡ್ಗವನ್ನೂ ಹೊಳೆಯುವ ಗುರಾಣಿಯನ್ನೂ ಹಿಡಿದು ದೇವಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಹನವಾದ ಸಿಂಹದ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆದನು.
ತಾಡಿತೇ ವಾಹನೇ ದೇವೀ ಕ್ಷುರ ಪ್ರೇಣಾಸಿಮುತ್ತಮಂ। ಶುಂಭಸ್ಯಾಶು ಚಿಚ್ಛೇದ ಚರ್ಮ ಚಾಪ್ಯಷ್ಟ ಚಂದ್ರಕಂ ॥12॥
ಅರ್ಥ: ವಾಹನಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದಾಗ ದೇವಿ ಹರಿತ ಬಾಣದಿಂದ ಅವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಖಡ್ಗವನ್ನೂ ಎಂಟು ಚಂದ್ರಗಳ ಅಲಂಕಾರದ ಗುರಾಣಿಯನ್ನೂ ತಕ್ಷಣ ಕತ್ತರಿಸಿದಳು.
ಛಿನ್ನೇ ಚರ್ಮಣಿ ಖಡ್ಗೇ ಚ ಶಕ್ತಿಂ ಚಿಕ್ಷೇಪ ಸೋಽಸುರಃ। ತಾಮಪ್ಯಸ್ಯ ದ್ವಿಧಾ ಚಕ್ರೇ ಚಕ್ರೇಣಾಭಿಮುಖಾಗತಾಂ॥13॥
ಅರ್ಥ: ಗುರಾಣಿ-ಖಡ್ಗ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅಸುರನು ಶಕ್ತ್ಯಾಯುಧವನ್ನು ಎಸೆದನು; ತನ್ನತ್ತ ಬಂದ ಅದನ್ನೂ ದೇವಿ ಚಕ್ರದಿಂದ ಎರಡು ತುಂಡು ಮಾಡಿದಳು.
ಕೋಪಾಧ್ಮಾತೋ ನಿಶುಂಭೋಽಥ ಶೂಲಂ ಜಗ್ರಾಹ ದಾನವಃ। ಆಯಾತಂ ಮುಷ್ಠಿಪಾತೇನ ದೇವೀ ತಚ್ಚಾಪ್ಯಚೂರ್ಣಯತ್॥14॥
ಅರ್ಥ: ಕೋಪದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ ದಾನವ ನಿಶುಂಭನು ಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದನು; ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅದನ್ನೂ ದೇವಿ ಮುಷ್ಟಿಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಪುಡಿಮಾಡಿದಳು.
ಆವಿದ್ಧ್ಯಾಥ ಗದಾಂ ಸೋಽಪಿ ಚಿಕ್ಷೇಪ ಚಂಡಿಕಾಂ ಪ್ರತಿ। ಸಾಪಿ ದೇವ್ಯಾಸ್ ತ್ರಿಶೂಲೇನ ಭಿನ್ನಾ ಭಸ್ಮತ್ವಮಾಗತಾ॥15॥
ಅರ್ಥ: ಆಗ ಅವನು ಗದೆಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಚಂಡಿಕೆಯತ್ತ ಎಸೆದನು; ದೇವಿಯ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಭೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅದೂ ಬೂದಿಯಾಯಿತು.
ತತಃ ಪರಶುಹಸ್ತಂ ತಮಾಯಾಂತಂ ದೈತ್ಯಪುಂಗವಂ। ಆಹತ್ಯ ದೇವೀ ಬಾಣೌಘೈರಪಾತಯತ ಭೂತಲೇ॥16॥
ಅರ್ಥ: ಆಗ ಕೊಡಲಿ ಹಿಡಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ದೈತ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ದೇವಿ ಬಾಣಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಹೊಡೆದು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದಳು.
ತಸ್ಮಿನ್ನಿ ಪತಿತೇ ಭೂಮೌ ನಿಶುಂಭೇ ಭೀಮವಿಕ್ರಮೇ। ಭ್ರಾತರ್ಯತೀವ ಸಂಕ್ರುದ್ಧಃ ಪ್ರಯಯೌ ಹಂತುಮಂಬಿಕಾಂ॥17॥
ಅರ್ಥ: ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ತಮ್ಮ ನಿಶುಂಭ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿದಾಗ ಶುಂಭನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಅಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮುನ್ನಡೆದನು.
ಸ ರಥಸ್ಥಸ್ತಥಾತ್ಯುಚ್ಛೈ ರ್ಗೃಹೀತಪರಮಾಯುಧೈಃ। ಭುಜೈರಷ್ಟಾಭಿರತುಲೈ ರ್ವ್ಯಾಪ್ಯಾ ಶೇಷಂ ಬಭೌ ನಭಃ॥18॥
ಅರ್ಥ: ರಥದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಅಪ್ರತಿಮವಾದ ಎಂಟು ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವನು ಇಡೀ ಆಕಾಶವನ್ನೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿದಂತೆ ತೋರಿದನು.
ತಮಾಯಾಂತಂ ಸಮಾಲೋಕ್ಯ ದೇವೀ ಶಂಖಮವಾದಯತ್। ಜ್ಯಾಶಬ್ದಂ ಚಾಪಿ ಧನುಷ ಶ್ಚಕಾರಾತೀವ ದುಃಸಹಂ॥19॥
ಅರ್ಥ: ಅವನು ಬರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ದೇವಿ ಶಂಖವನ್ನು ಊದಿದಳು; ಸಹಿಸಲಾಗದ ಧನುಷ್ಠೇಂಕಾರವನ್ನೂ ಮಾಡಿದಳು.
ಪೂರಯಾಮಾಸ ಕಕುಭೋ ನಿಜಘಂಟಾ ಸ್ವನೇನ ಚ। ಸಮಸ್ತದೈತ್ಯಸೈನ್ಯಾನಾಂ ತೇಜೋವಧವಿಧಾಯಿನಾ॥20॥
ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲ ದೈತ್ಯಸೇನೆಗಳ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಉಡುಗಿಸುವ ತನ್ನ ಘಂಟಾನಾದದಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದಳು.
ತತಃ ಸಿಂಹೋ ಮಹಾನಾದೈ ಸ್ತ್ಯಾಜಿತೇಭಮಹಾಮದೈಃ। ಪುರಯಾಮಾಸ ಗಗನಂ ಗಾಂ ತಥೈವ ದಿಶೋ ದಶ॥21॥
ಅರ್ಥ: ಆಗ ಸಿಂಹವು ಮದಗಜಗಳ ಮದವನ್ನೂ ಇಳಿಸುವ ಮಹಾಗರ್ಜನೆಗಳಿಂದ ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿತು.
ತತಃ ಕಾಳೀ ಸಮುತ್ಪತ್ಯ ಗಗನಂ ಕ್ಷ್ಮಾಮತಾಡಯತ್। ಕರಾಭ್ಯಾಂ ತನ್ನಿನಾದೇನ ಪ್ರಾಕ್ಸ್ವನಾಸ್ತೇ ತಿರೋಹಿತಾಃ॥22॥
ಅರ್ಥ: ಆಗ ಕಾಳಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಹೊಡೆದಳು; ಆ ನಾದದಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಶಬ್ದಗಳೂ ಅಡಗಿಹೋದವು.
ಅಟ್ಟಾಟ್ಟಹಾಸಮಶಿವಂ ಶಿವದೂತೀ ಚಕಾರ ಹ। ವೈಃ ಶಬ್ದೈರಸುರಾಸ್ತ್ರೇಸುಃ ಶುಂಭಃ ಕೋಪಂ ಪರಂ ಯಯೌ॥23॥
ಅರ್ಥ: ಶಿವದೂತಿ ಭಯಂಕರವಾದ ಅಟ್ಟಹಾಸ ಮಾಡಿದಳು; ಆ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಅಸುರರು ನಡುಗಿದರು, ಶುಂಭನು ಪರಮಕೋಪಗೊಂಡನು.
ದುರಾತ್ಮಂ ಸ್ತಿಷ್ಟ ತಿಷ್ಠೇತಿ ವ್ಯಾಜ ಹಾರಾಂಬಿಕಾ ಯದಾ। ತದಾ ಜಯೇತ್ಯಭಿಹಿತಂ ದೇವೈರಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥಿತೈಃ॥24॥
ಅರ್ಥ: “ದುರಾತ್ಮ, ನಿಲ್ಲು ನಿಲ್ಲು!” ಎಂದು ಅಂಬಿಕೆ ಕೂಗಿದಾಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ದೇವತೆಗಳು “ಜಯ!” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.
ಶುಂಭೇನಾಗತ್ಯ ಯಾ ಶಕ್ತಿರ್ಮುಕ್ತಾ ಜ್ವಾಲಾತಿಭೀಷಣಾ। ಆಯಾಂತೀ ವಹ್ನಿಕೂಟಾಭಾ ಸಾ ನಿರಸ್ತಾ ಮಹೋಲ್ಕಯಾ॥25॥
ಅರ್ಥ: ಶುಂಭನು ಬಂದು ಎಸೆದ, ಬೆಂಕಿಯ ಬೆಟ್ಟದಂತೆ ಭೀಕರವಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಶಕ್ತ್ಯಾಯುಧವನ್ನು ದೇವಿ ಮಹಾ ಉಲ್ಕೆಯಂತಹ ಆಯುಧದಿಂದ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದಳು.
ಸಿಂಹನಾದೇನ ಶುಂಭಸ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಲೋಕತ್ರಯಾಂತರಂ। ನಿರ್ಘಾತನಿಃಸ್ವನೋ ಘೋರೋ ಜಿತವಾನವನೀಪತೇ॥26॥
ಅರ್ಥ: ಓ ರಾಜನೇ, ಶುಂಭನ ಸಿಂಹನಾದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿತು; ಆದರೆ ದೇವಿಯ ಹೊಡೆತದ ಘೋರ ಸಿಡಿಲಿನ ಶಬ್ದ ಅದನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು.
ಶುಂಭಮುಕ್ತಾಂಛರಾಂದೇವೀ ಶುಂಭಸ್ತತ್ಪ್ರಹಿತಾಂಛರಾನ್। ಚಿಚ್ಛೇದ ಸ್ವಶರೈರುಗ್ರೈಃ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ॥27॥
ಅರ್ಥ: ಶುಂಭನು ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣಗಳನ್ನು ದೇವಿಯೂ, ದೇವಿ ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಶುಂಭನೂ ತಮ್ಮ ಉಗ್ರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿದರು.
ತತಃ ಸಾ ಚಂಡಿಕಾ ಕ್ರುದ್ಧಾ ಶೂಲೇನಾಭಿಜಘಾನ ತಂ। ಸ ತದಾಭಿ ಹತೋ ಭೂಮೌ ಮೂರ್ಛಿತೋ ನಿಪಪಾತ ಹ॥28॥
ಅರ್ಥ: ಆಗ ಕ್ರುದ್ಧಳಾದ ಚಂಡಿಕೆ ಅವನನ್ನು ಶೂಲದಿಂದ ಹೊಡೆದಳು; ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದ ಅವನು ಮೂರ್ಛೆಹೋಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
ತತೋ ನಿಶುಂಭಃ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ಚೇತನಾಮಾತ್ತಕಾರ್ಮುಕಃ। ಆಜಘಾನ ಶರೈರ್ದೇವೀಂ ಕಾಳೀಂ ಕೇಸರಿಣಂ ತಥಾ॥29॥
ಅರ್ಥ: ಆಗ ನಿಶುಂಭನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ದೇವಿಗೂ ಕಾಳಿಗೂ ಸಿಂಹಕ್ಕೂ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
ಪುನಶ್ಚ ಕೃತ್ವಾ ಬಾಹುನಾಮಯುತಂ ದನುಜೇಶ್ವರಃ। ಚಕ್ರಾಯುಧೇನ ದಿತಿಜಶ್ಚಾದಯಾಮಾಸ ಚಂಡಿಕಾಂ॥30॥
ಅರ್ಥ: ಮತ್ತೆ ಆ ದಾನವೇಶ್ವರನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಭುಜಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಚಕ್ರಾಯುಧಗಳಿಂದ ಚಂಡಿಕೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟನು.
ತತೋ ಭಗವತೀ ಕ್ರುದ್ಧಾ ದುರ್ಗಾದುರ್ಗಾರ್ತಿ ನಾಶಿನೀ। ಚಿಚ್ಛೇದ ದೇವೀ ಚಕ್ರಾಣಿ ಸ್ವಶರೈಃ ಸಾಯಕಾಂಶ್ಚ ತಾನ್॥31॥
ಅರ್ಥ: ಆಗ ದುರ್ಗಮವಾದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಭಗವತಿ ದುರ್ಗೆ ಕ್ರುದ್ಧಳಾಗಿ ಆ ಚಕ್ರಗಳನ್ನೂ ಬಾಣಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದಳು.
ತತೋ ನಿಶುಂಭೋ ವೇಗೇನ ಗದಾಮಾದಾಯ ಚಂಡಿಕಾಂ। ಅಭ್ಯಧಾವತ ವೈ ಹಂತುಂ ದೈತ್ಯ ಸೇನಾಸಮಾವೃತಃ॥32॥
ಅರ್ಥ: ಆಗ ನಿಶುಂಭನು ದೈತ್ಯಸೇನೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಚಂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿಬಂದನು.
ತಸ್ಯಾಪತತ ಏವಾಶು ಗದಾಂ ಚಿಚ್ಛೇದ ಚಂಡಿಕಾ। ಖಡ್ಗೇನ ಶಿತಧಾರೇಣ ಸ ಚ ಶೂಲಂ ಸಮಾದದೇ॥33॥
ಅರ್ಥ: ಅವನು ಎರಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಚಂಡಿಕೆ ಹರಿತ ಅಂಚಿನ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಅವನ ಗದೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕತ್ತರಿಸಿದಳು; ಅವನು ಶೂಲವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.
ಶೂಲಹಸ್ತಂ ಸಮಾಯಾಂತಂ ನಿಶುಂಭಮಮರಾರ್ದನಂ। ಹೃದಿ ವಿವ್ಯಾಧ ಶೂಲೇನ ವೇಗಾವಿದ್ಧೇನ ಚಂಡಿಕಾ॥34॥
ಅರ್ಥ: ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ ನಿಶುಂಭನು ಶೂಲ ಹಿಡಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಚಂಡಿಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಎಸೆದ ಶೂಲದಿಂದ ಅವನ ಹೃದಯವನ್ನು ಭೇದಿಸಿದಳು.
ಖಿನ್ನಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಶೂಲೇನ ಹೃದಯಾನ್ನಿಃಸೃತೋ¶ಃ। ಮಹಾಬಲೋ ಮಹಾವೀರ್ಯಸ್ತಿಷ್ಠೇತಿ ಪುರುಷೋ ವದನ್॥35॥
ಅರ್ಥ: ಶೂಲದಿಂದ ಭೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನ ಹೃದಯದಿಂದ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೂ ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪುರುಷ “ನಿಲ್ಲು!” ಎನ್ನುತ್ತಾ ಹೊರಬಂದನು.
ತಸ್ಯ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮತೋ ದೇವೀ ಪ್ರಹಸ್ಯ ಸ್ವನವತ್ತತಃ। ಶಿರಶ್ಚಿಚ್ಛೇದ ಖಡ್ಗೇನ ತತೋಽಸಾವಪತದ್ಭುವಿ॥36॥
ಅರ್ಥ: ಅವನು ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದೇವಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಕ್ಕು ಖಡ್ಗದಿಂದ ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದಳು; ಆಗ ಅವನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿದನು.
ತತಃ ಸಿಂಹಶ್ಚ ಖಾದೋಗ್ರ ದಂಷ್ಟ್ರಾಕ್ಷುಣ್ಣಶಿರೋಧರಾನ್। ಅಸುರಾಂ ಸ್ತಾಂಸ್ತಥಾ ಕಾಳೀ ಶಿವದೂತೀ ತಥಾಪರಾನ್॥37॥
ಅರ್ಥ: ಆಗ ಸಿಂಹವು ತನ್ನ ಉಗ್ರ ದಾಡೆಗಳಿಂದ ಕತ್ತು ಮುರಿದ ಅಸುರರನ್ನು ತಿಂದಿತು; ಕಾಳಿಯೂ ಶಿವದೂತಿಯೂ ಇತರರನ್ನು ತಿಂದರು.
ಕೌಮಾರೀ ಶಕ್ತಿನಿರ್ಭಿನ್ನಾಃ ಕೇಚಿನ್ನೇಶುರ್ಮಹಾಸುರಾಃ ಬ್ರಹ್ಮಾಣೀ ಮಂತ್ರಪೂತೇನ ತೋಯೇನಾನ್ಯೇ ನಿರಾಕೃತಾಃ॥38॥
ಅರ್ಥ: ಕೌಮಾರಿಯ ಶಕ್ತ್ಯಾಯುಧದಿಂದ ಭೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕೆಲವು ಮಹಾಸುರರು ನಾಶವಾದರು; ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿ ಮಂತ್ರಪೂತ ಜಲದಿಂದ ಇನ್ನು ಕೆಲವರನ್ನು ಓಡಿಸಿದಳು.
ಮಾಹೇಶ್ವರೀ ತ್ರಿಶೂಲೇನ ಭಿನ್ನಾಃ ಪೇತುಸ್ತಥಾಪರೇ। ವಾರಾಹೀತುಂಡಘಾತೇನ ಕೇಚಿಚ್ಚೂರ್ಣೀ ಕೃತಾ ಭುವಿ॥39॥
ಅರ್ಥ: ಮಾಹೇಶ್ವರಿಯ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಭೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಇತರರು ಬಿದ್ದರು; ವಾರಾಹಿಯ ಮೂತಿಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಕೆಲವರು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಪುಡಿಯಾದರು.
ಖಂಡಂ ಖಂಡಂ ಚ ಚಕ್ರೇಣ ವೈಷ್ಣವ್ಯಾ ದಾನವಾಃ ಕೃತಾಃ। ವಜ್ರೇಣ ಚೈಂದ್ರೀ ಹಸ್ತಾಗ್ರ ವಿಮುಕ್ತೇನ ತಥಾಪರೇ॥40॥
ಅರ್ಥ: ವೈಷ್ಣವಿಯ ಚಕ್ರ ದಾನವರನ್ನು ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿಸಿತು; ಐಂದ್ರಿಯ ಕೈಯಿಂದ ಬಿಟ್ಟ ವಜ್ರಾಯುಧ ಇತರರನ್ನು ಉರುಳಿಸಿತು.
ಕೇಚಿದ್ವಿನೇಶುರಸುರಾಃ ಕೇಚಿನ್ನಷ್ಟಾಮಹಾಹವಾತ್। ಭಕ್ಷಿತಾಶ್ಚಾಪರೇ ಕಾಳೀಶಿವಧೂತೀ ಮೃಗಾಧಿಪೈಃ॥41॥
ಅರ್ಥ: ಕೆಲವು ಅಸುರರು ನಾಶವಾದರು, ಕೆಲವರು ಮಹಾಯುದ್ಧದಿಂದ ಓಡಿಹೋದರು, ಇನ್ನು ಕೆಲವರನ್ನು ಕಾಳಿ, ಶಿವದೂತಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಗಳು ತಿಂದವು.
॥ ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣೇ ಸಾವರ್ನಿಕೇ ಮನ್ವಂತರೇ ದೇವಿ ಮಹತ್ಮ್ಯೇ ನಿಶುಂಭವಧೋನಾಮ ನವಮೋಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ॥
ಅರ್ಥ: ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣದ ಸಾವರ್ಣಿಕ ಮನ್ವಂತರದ ದೇವೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಶುಂಭವಧ ಎಂಬ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಂಪೂರ್ಣ.
ಆಹುತಿ ಓಂ ಕ್ಲೀಂ ಜಯಂತೀ ಸಾಂಗಾಯೈ ಸಶಕ್ತಿಕಾಯೈ ಸಪರಿವಾರಾಯೈ ಸವಾಹನಾಯೈ ಮಹಾಹುತಿಂ ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ ನಮಃ ಸ್ವಾಹಾ ॥
ಅರ್ಥ: ಆಹುತಿ: ಓಂ ಕ್ಲೀಂ. ಅಂಗಗಳು, ಶಕ್ತಿಗಳು, ಪರಿವಾರ ಮತ್ತು ವಾಹನ ಸಹಿತಳಾದ ಜಯಂತಿಗೆ ಮಹಾಹುತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಮಃ ಸ್ವಾಹಾ.
ದೇವೀ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ದುರ್ಗಾ ಸಪ್ತಶತಿ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ
ಇದು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿನ 700 ಶ್ಲೋಕಗಳ ದೇವೀಸ್ತೋತ್ರವಾದ ದೇವೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ (ದುರ್ಗಾ ಸಪ್ತಶತಿ) ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ. ರಕ್ತಬೀಜನ ಮರಣದ ನಂತರ ಅಸುರ ಸಹೋದರರಾದ ಶುಂಭ-ನಿಶುಂಭರು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಚಂಡಿಕಾದೇವಿಯ ಮೇಲೆ ಎರಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಎಸೆದ ಎಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳನ್ನೂ ದೇವಿ ಮುರಿಯುತ್ತಾಳೆ; ಕೊನೆಗೆ ನಿಶುಂಭನ ಹೃದಯವನ್ನು ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಭೇದಿಸಿ ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಕಾಳಿ, ಶಿವದೂತಿ, ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಮಾತೃಕೆಯರು ಅಸುರಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಸಂಪೂರ್ಣ ದುರ್ಗಾ ಸಪ್ತಶತಿ ಪಾರಾಯಣದ ಭಾಗವಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ. ನಿಶುಂಭ-ಶುಂಭರ ಸಂಹಾರದ 9 ಮತ್ತು 10ನೇ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಪಾರಾಯಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಓದುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ದೇವೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ 9ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ರಕ್ತಬೀಜ ಹತನಾದ ಮೇಲೆ ಶುಂಭ-ನಿಶುಂಭರು ದೇವಿಯ ಮೇಲೆ ಎರಗುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿ ಅವರ ಎಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾಳೆ; ಶುಂಭನು ಅವಳ ಶೂಲದಿಂದ ಮೂರ್ಛೆಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ನಿಶುಂಭನ ಹೃದಯ ಭೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಾತೃಕೆಯರು, ಕಾಳಿ, ಶಿವದೂತಿ ಉಳಿದ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಶುಂಭ-ನಿಶುಂಭರು ಯಾರು?
ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಓಡಿಸಿದ ಇಬ್ಬರು ಅಸುರ ಸಹೋದರರು. ದೇವಿಯಿಂದ ಅವರ ಸೋಲು ದೇವೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭಾಗದ (5ರಿಂದ 13ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ) ವಿಷಯ.
ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತೃಕೆಯರು ಯಾರು?
ದೇವತೆಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸ್ತ್ರೀರೂಪದಲ್ಲಿ: ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿ, ಮಾಹೇಶ್ವರಿ, ಕೌಮಾರಿ, ವೈಷ್ಣವಿ, ವಾರಾಹಿ, ಐಂದ್ರಿ ಮೊದಲಾದವರು. ಅವರು 8ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
9ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಓದಬಹುದೇ?
ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಶತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಸಮಾಪ್ತಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನ ಅಥವಾ ಭಕ್ತಿಗಾಗಿ ಒಂದೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಓದುವುದೂ ಸಾಮಾನ್ಯ; ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪದ್ಧತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು