ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ದಶಮಃ ಸರ್ಗಃ - ಚತುರ ಚತುರ್ಭುಜಃ
Sri Krishna · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ ದಶಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥ ॥ ಚತುರಚತುರ್ಭುಜಃ ॥
ಅತ್ರಾಂತರೇ ಮಸೃಣರೋಷವಶಾಮಸೀಂ-ನಿಃಶ್ವಾಸನಿಃಸಹಮುಖೀಂ ಸುಮುಖೀಮುಪೇತ್ಯ । ಸವ್ರೀಡಮೀಕ್ಷಿತಸಖೀವದನಾಂ ದಿನಾಂತೇ ಸಾನಂದಗದ್ಗದಪದಂ ಹರಿರಿತ್ಯುವಾಚ ॥ 53 ॥
॥ ಗೀತಂ 19 ॥
ವದಸಿ ಯದಿ ಕಿಂಚಿದಪಿ ದಂತರುಚಿಕೌಮುದೀ ಹರತಿ ದರತಿಮಿರಮತಿಘೋರಮ್ । ಸ್ಫುರದಧರಸೀಧವೇ ತವ ವದನಚಂದ್ರಮಾ ರೋಚಯತು ಲೋಚನಚಕೋರಮ್ ॥ ಪ್ರಿಯೇ ಚಾರುಶೀಲೇ ಮುಂಚ ಮಯಿ ಮಾನಮನಿದಾನಂ ಸಪದಿ ಮದನಾನಲೋ ದಹತಿ ಮಮ ಮಾನಸಂ ದೇಹಿ ಮುಖಕಮಲಮಧುಪಾನಮ್ ॥ 1 ॥
ಸತ್ಯಮೇವಾಸಿ ಯದಿ ಸುದತಿ ಮಯಿ ಕೋಪಿನೀ ದೇಹಿ ಖರನಖಶರಘಾತಮ್ । ಘಟಯ ಭುಜಬಂಧನಂ ಜನಯ ರದಖಂಡನಂ ಯೇನ ವಾ ಭವತಿ ಸುಖಜಾತಮ್ ॥ 2 ॥
ತ್ವಮಸಿ ಮಮ ಭೂಷಣಂ ತ್ವಮಸಿ ಮಮ ಜೀವನಂ ತ್ವಮಸಿ ಭವಜಲಧಿರತ್ನಮ್ । ಭವತು ಭವತೀಹ ಮಯಿ ಸತತಮನೋರೋಧಿನಿ ತತ್ರ ಮಮ ಹೃದಯಮತಿರತ್ನಮ್ ॥ 3 ॥
ನೀಲನಲಿನಾಭಮಪಿ ತನ್ವಿ ತವ ಲೋಚನಂ ಧಾರಯತಿ ಕೋಕನದರೂಪಮ್ । ಕುಸುಮಶರಬಾಣಭಾವೇನ ಯದಿ ರಂಜಯಸಿ ಕೃಷ್ಣಮಿದಮೇತದನುರೂಪಮ್ ॥ 4 ॥
ಸ್ಫುರತು ಕುಚಕುಂಭಯೋರುಪರಿ ಮಣಿಮಂಜರೀ ರಂಜಯತು ತವ ಹೃದಯದೇಶಮ್ । ರಸತು ರಶನಾಪಿ ತವ ಘನಜಘನಮಂಡಲೇ ಘೋಷಯತು ಮನ್ಮಥನಿದೇಶಮ್ ॥ 5 ॥
ಸ್ಥಲಕಮಲಗಂಜನಂ ಮಮ ಹೃದಯರಂಜನಂ ಜನಿತರತಿರಂಗಪರಭಾಗಮ್ । ಭಣ ಮಸೃಣವಾಣಿ ಕರವಾಣಿ ಪದಪಂಕಜಂ ಸರಸಲಸದಲಕ್ತಕರಾಗಮ್ ॥ 6 ॥
ಸ್ಮರಗರಲಖಂಡನಂ ಮಮ ಶಿರಸಿ ಮಂಡನಂ ದೇಹಿ ಪದಪಲ್ಲವಮುದಾರಮ್ । ಜ್ವಲತಿ ಮಯಿ ದಾರುಣೋ ಮದನಕದನಾರುಣೋ ಹರತು ತದುಪಾಹಿತವಿಕಾರಮ್ ॥ 7 ॥
ಇತಿ ಚಟುಲಚಾಟುಪಟುಚಾರು ಮುರವೈರಿಣೋ ರಾಧಿಕಾಮಧಿ ವಚನಜಾತಮ್ । ಜಯತಿ ಪದ್ಮಾವತೀರಮಣಜಯದೇವಕವಿ-ಭಾರತೀಭಣಿತಮತಿಶಾತಮ್ ॥ 8 ॥
ಪರಿಹರ ಕೃತಾತಂಕೇ ಶಂಕಾಂ ತ್ವಯಾ ಸತತಂ ಘನ-ಸ್ತನಜಘನಯಾಕ್ರಾಂತೇ ಸ್ವಾಂತೇ ಪರಾನವಕಾಶಿನಿ । ವಿಶತಿ ವಿತನೋರನ್ಯೋ ಧನ್ಯೋ ನ ಕೋಽಪಿ ಮಮಾಂತರಂ ಸ್ತನಭರಪರೀರಂಭಾರಂಭೇ ವಿಧೇಹಿ ವಿಧೇಯತಾಮ್ ॥ 54 ॥
ಮುಗ್ಧೇ ವಿಧೇಹಿ ಮಯಿ ನಿರ್ದಯದಂತದಂಶ-ದೋರ್ವಲ್ಲಿಬಂಧನಿಬಿಡಸ್ತನಪೀಡನಾನಿ । ಚಂಡಿ ತ್ವಮೇವ ಮುದಮಂಚ ನ ಪಂಚಬಾಣ-ಚಂಡಾಲಕಾಂಡದಲನಾದಸವಃ ಪ್ರಯಾಂತು ॥ 55 ॥
ವ್ಯಥಯತಿ ವೃಥಾ ಮೌನಂ ತನ್ವಿ ಪ್ರಪಂಚಯ ಪಂಚಮಂ ತರುಣೀ ಮಧುರಾಲಾಪೈಸ್ತಾಪಂ ವಿನೋದಯ ದೃಷ್ಟಿಭಿಃ । ಸುಮುಖಿ ವಿಮುಖೀಭಾವಂ ತಾವದ್ವಿಮುಂಚ ನ ಮುಂಚ ಮಾಂ ಸ್ವಯಮತಿಶಯಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಮುಗ್ಧೇ ಪ್ರಿಯಿಽಹಮುಪಸ್ಥಿತಃ ॥ 56 ॥
ಬಂಧೂಕದ್ಯುತಿಬಾಂಧವೋಽಯಮಧರಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ಮಧೂಕಚ್ಚವಿ-ರ್ಗಂಡಶ್ಚಂಡಿ ಚಕಾಸ್ತಿ ನೀಲನಲಿನಶ್ರೀಮೋಚನಂ ಲೋಚನಮ್ । ನಾಸಾಭ್ಯೇತಿ ತಿಲಪ್ರಸೂನಪದವೀಂ ಕುಂದಾಭದಾಂತಿ ಪ್ರಿಯೇ ಪ್ರಾಯಸ್ತ್ವನ್ಮುಖಸೇವಯಾ ವಿಜಯತೇ ವಿಶ್ವಂ ಸ ಪುಷ್ಪಾಯುಧಃ ॥ 57 ॥
ದೃಶೌ ತವ ಮದಾಲಸೇ ವದನಮಿಂದುಸಂದೀಪಕಂ ಗತಿರ್ಜನಮನೋರಮಾ ವಿಧುತರಂಭಮೂರುದ್ವಯಮ್ । ರತಿಸ್ತವ ಕಲಾವತೀ ರುಚಿರಚಿತ್ರಲೇಖೇ ಭ್ರುವಾ-ವಹೋ ವಿಬುಧಯೌವನಂ ವಹಸಿ ತನ್ವೀ ಪೃಥ್ವೀಗತಾ ॥ 58 ॥
॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಗೀತಗೋವಿಂದೇ ಮಾನಿನೀವರ್ಣನೇ ಚತುರಚತುರ್ಭುಜೋ ನಾಮ ದಶಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥
ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ದಶಮಃ ಸರ್ಗಃ - ಚತುರ ಚತುರ್ಭುಜಃ ಬಗ್ಗೆ
ಜಯದೇವನ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಹತ್ತನೇ ಸರ್ಗ "ಚತುರಚತುರ್ಭುಜ", ಜಾಣ ಚತುರ್ಭುಜ, ನೊಂದ ಅಭಿಮಾನದ ರಾಧೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಬೇಡುವುದನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಂಜೆ ಕೋಪದಿಂದ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಡುತ್ತಾ ಕುಳಿತ ಅವಳ ಬಳಿ ಬಂದು, ಒಂದು ಮಾತಾದರೂ ಆಡು, ಕಡೆನೋಟದಿಂದ ಹೊಡೆ, ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರೇಮವಿಷ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನ ಮೃದು ಪಾದವನ್ನು ನನ್ನ ಶಿರಕ್ಕೆ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿಡು ಎಂದು ಬೇಡುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ "ವದಸಿ ಯದಿ ಕಿಂಚಿದಪಿ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾನೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪುರಿಯ ಗೀತಗೋವಿಂದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- "ದೇಹಿ ಪದಪಲ್ಲವಮುದಾರಂ" (ನಿನ್ನ ಮೃದು ಪಾದ ಕೊಡು) ಸಾಲನ್ನು ಬರೆಯಲು ಜಯದೇವ ಹಿಂಜರಿದು ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಮರಳಿದಾಗ ಕೃಷ್ಣನೇ ಅದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ.
- ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಈ ಸರ್ಗವನ್ನು ನೊಂದ ಅಭಿಮಾನದ ಮಾನಿನೀ ನಾಯಿಕೆಯ ವರ್ಣನೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ಚತುರಚತುರ್ಭುಜ" ಎಂದರೇನು?
ರಾಧೆಯನ್ನು ಬೇಡುವ ಕೃಷ್ಣ, "ಜಾಣ ಚತುರ್ಭುಜ".
ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡಿದೆ?
ರಾಧೆಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಬೇಡಿಕೆ "ವದಸಿ ಯದಿ ಕಿಂಚಿದಪಿ".
ಇದರೊಡನೆ ಯಾವ ಕಥೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ?
"ದೇಹಿ ಪದಪಲ್ಲವಮುದಾರಂ" ಸಾಲನ್ನು ಕೃಷ್ಣನೇ ಬರೆದನೆಂಬುದು.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು