ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಪಂಚಮಃ ಸರ್ಗಃ - ಸಾಕಾಂಕ್ಷ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷಃ
Sri Krishna · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ पंचमः सर्गः ॥ ॥ साकांक्षपुंडरीकाक्षः ॥
अहमिह निवसामि याहि राधां अनुनय मद्वचनेन चानयेथाः । इति मधुरिपुणा सखी नियुक्ता स्वयमिदमेत्य पुनर्जगाद राधाम् ॥ 31 ॥
॥ गीतं 10 ॥
वहति मलयसमीरे मदनमुपनिधाय । स्फुटति कुसुमनिकरे विरहिहृदयदलनाय ॥ तव विरहे वनमाली सखि सीदति ॥ 1 ॥
दहति शिशिरमयूखे मरणमनुकरोति । पतति मदनविशिखे विलपति विकलतरोऽति ॥ 2 ॥
ध्वनति मधुपसमूहे श्रवणमपिदधाति । मनसि चलितविरहे निशि निशि रुजमुपयाति ॥ 3 ॥
वसति विपिनविताने त्यजति ललितधाम । लुठति धरणिशयने बहु विलपति तव नाम ॥ 4 ॥
रणति पिकसमवाये प्रतिदिशमनुयाति । हसति मनुजनिचये विरहमपलपति नेति ॥ 5 ॥
स्फुरति कलरवरावे स्मरति मणितमेव। तवरतिसुखविभवे गणयति सुगुणमतीव ॥ 6 ॥
त्वदभिधशुभदमासं वदति नरि शृणोति । तमपि जपति सरसं युवतिषु न रतिमुपैति ॥ 7 ॥
भणति कविजयदेवे विरहविलसितेन । मनसि रभसविभवे हरिरुदयतु सुकृतेन ॥ 8 ॥
पूर्वं यत्र समं त्वया रतिपतेरासादितः सिद्धय-स्तस्मिन्नेव निकुंजमन्मथमहातीर्थे पुनर्माधवः । ध्यायंस्त्वामनिशं जपन्नपि तवैवालापमंत्रावलीं भूयस्त्वत्कुचकुंभनिर्भरपरीरंभामृतं वांछति ॥ 32 ॥
॥ गीतं 11 ॥
रतिसुखसारे गतमभिसारे मदनमनोहरवेशम् । न कुरु नितंबिनि गमनविलंबनमनुसर तं हृदयेशम् ॥ धीरसमीरे यमुनातीरे वसति वने वनमाली ॥ 1 ॥
नाम समेतं कृतसंकेतं वादयते मृदुवेणुम् । बहु मनुते ननु ते तनुसंगतपवनचलितमपि रेणुम् ॥ 2 ॥
पतति पतत्रे विचलति पत्रे शंकितभवदुपयानम् । रचयति शयनं सचकितनयनं पश्यति तव पंथानम् ॥ 3 ॥
मुखरमधीरं त्यज मंजीरं रिपुमिव केलिषुलोलम् । चल सखि कुंजं सतिमिरपुंजं शीलय नीलनिचोलम् ॥ 4 ॥
उरसि मुरारेरुपहितहारे घन इव तरलबलाके । तटिदिव पीते रतिविपरीते राजसि सुकृतविपाके ॥ 5 ॥
विगलितवसनं परिहृतरसनं घटय जघनमपिधानम् । किसलयशयने पंकजनयने निधिमिव हर्षनिदानम् ॥ 6 ॥
हरिरभिमानी रजनिरिदानीमियमपि याति विरामम् । कुरु मम वचनं सत्वररचनं पूरय मधुरिपुकामम् ॥ 7 ॥
श्रीजयदेवे कृतहरिसेवे भणति परमरमणीयम् । प्रमुदितहृदयं हरिमतिसदयं नमत सुकृतकमनीयम् ॥ 8 ॥
विकिरति मुहुः श्वासांदिशः पुरो मुहुरीक्षते प्रविशति मुहुः कुंजं गुंजन्मुहुर्बहु ताम्यति । रचयति मुहुः शय्यां पर्याकुलं मुहुरीक्षते मदनकदनक्लांतः कांते प्रियस्तव वर्तते ॥ 33 ॥
त्वद्वाम्येन समं समग्रमधुना तिग्मांशुरस्तं गतो गोविंदस्य मनोरथेन च समं प्राप्तं तमः सांद्रताम् । कोकानां करुणस्वनेन सदृशी दीर्घा मदभ्यर्थना तन्मुग्धे विफलं विलंबनमसौ रम्योऽभिसारक्षणः ॥ 34 ॥
आश्लेषादनु चुंबनादनु नखोल्लेखादनु स्वांतज-प्रोद्बोधादनु संभ्रमादनु रतारंभादनु प्रीतयोः । अन्यार्थं गतयोर्भ्रमान्मिलितयोः संभाषणैर्जानतो-र्दंपत्योरिह को न को न तमसि व्रीडाविमिश्रो रसः ॥ 35 ॥
सभयचकितं विन्यस्यंतीं दृशौ तिमिरे पथि प्रतितरु मुहुः स्थित्वा मंदं पदानि वितन्वतीम् । कथमपि रहः प्राप्तामंगैरनंगतरंगिभिः सुमुखि सुभगः पश्यन्स त्वामुपैतु कृतार्थताम् ॥ 36 ॥
राधामुग्धमुखारविंदमधुपस्त्रैलोक्यमौलिस्थली नेपथ्योचितनीलरत्नमवनीभारावतारांतकः। स्वच्छंदं व्रजसुब्दरीजनमनस्तोषप्रदोषोदयः कंसध्वंसनधूमकेतुरवतु त्वां देवकीनंदनः॥ 36 + 1 ॥
॥ इति श्रीगीतगोविंदेऽभिसारिकवर्णने साकांक्षपुंडरीकाक्षो नाम पंचमः सर्गः ॥
ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಪಂಚಮಃ ಸರ್ಗಃ - ಸಾಕಾಂಕ್ಷ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷಃ ಬಗ್ಗೆ
ಜಯದೇವನ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಐದನೇ ಸರ್ಗ "ಸಾಕಾಂಕ್ಷ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷ" (ಹಂಬಲಿಸುವ ಕಮಲನಯನ) ಕೃಷ್ಣ ರಾಧೆಯ ಸಖಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಕಳುಹಿಸುವುದನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ: "ನಾನು ಇಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತೇನೆ; ರಾಧೆಯ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಮಾತಿನಿಂದ ಒಲಿಸಿ ಕರೆತಾ." ಕೃಷ್ಣನ ಹಂಬಲವನ್ನು ಸಖಿ ರಾಧೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: ಮೃದುಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ಯಮುನಾತೀರದ ಕುಂಜದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಕೊಳಲಲ್ಲಿ ಅವಳ ಹೆಸರು ನುಡಿಸುತ್ತ, ಎಲೆಯ ಹಾಸಿಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತ; ತಡಮಾಡದೆ ಸಂಕೇತಸ್ಥಳಕ್ಕೆ (ಅಭಿಸಾರ) ಹೋಗು ಎಂದು ರಾಧೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟಪದಿ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಇದರ ಅಷ್ಟಪದಿ "ಧೀರಸಮೀರೇ ಯಮುನಾತೀರೇ ವಸತಿ ವನೇ ವನಮಾಲೀ" ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
- ಸರ್ಗ ಪ್ರಿಯನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹೊರಡುವ ಅಭಿಸಾರಿಕಾ ನಾಯಿಕೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಕೃಷ್ಣ ಸಖಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಲು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ?
ರಾಧೆಯ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಅವಳನ್ನು ಕರೆತರಲು.
ಕೃಷ್ಣ ಎಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಾನೆ?
ಮೃದುಗಾಳಿಯ ಯಮುನಾತೀರದ ಕುಂಜದಲ್ಲಿ.
ಗೀತಗೋವಿಂದ ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಯದೇವ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು