ಮನೀಷಾ ಪಂಚಕಂ
Vishnu · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ಸತ್ಯಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ಗಮನೇ ಕದಾಚಿನ್ಮುಕ್ತಿ ದಾಯಕಮ್ । ಕಾಶೀಕ್ಶೇತ್ರಂ ಪ್ರತಿ ಸಹ ಗೌರ್ಯಾ ಮಾರ್ಗೇ ತು ಶಂಕರಮ್ ॥ (ಅನುಷ್ಟುಪ್)
ಅಂತ್ಯವೇಷಧರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗಚ್ಛ ಗಚ್ಛೇತಿ ಚಾಬ್ರವೀತ್ । ಶಂಕರಃಸೋಽಪಿ ಚಾಂಡಲಸ್ತಂ ಪುನಃ ಪ್ರಾಹ ಶಂಕರಮ್ ॥ (ಅನುಷ್ಟುಪ್)
ಅನ್ನಮಯಾದನ್ನಮಯಮಥವಾ ಚೈತನ್ಯಮೇವ ಚೈತನ್ಯಾತ್ । ಯತಿವರ ದೂರೀಕರ್ತುಂ ವಾಂಛಸಿ ಕಿಂ ಬ್ರೂಹಿ ಗಚ್ಛ ಗಚ್ಛೇತಿ ॥ (ಆರ್ಯಾ ವೃತ್ತ)
ಪ್ರತ್ಯಗ್ವಸ್ತುನಿ ನಿಸ್ತರಂಗಸಹಜಾನಂದಾವಬೋಧಾಂಬುಧೌ ವಿಪ್ರೋಽಯಂ ಶ್ವಪಚೋಽಯಮಿತ್ಯಪಿ ಮಹಾನ್ಕೋಽಯಂ ವಿಭೇದಭ್ರಮಃ । ಕಿಂ ಗಂಗಾಂಬುನಿ ಬಿಂಬಿತೇಽಂಬರಮಣೌ ಚಾಂಡಾಲವೀಥೀಪಯಃ ಪೂರೇ ವಾಽಂತರಮಸ್ತಿ ಕಾಂಚನಘಟೀಮೃತ್ಕುಂಭಯೋರ್ವಾಽಂಬರೇ ॥ (ಶಾರ್ದೂಲ ವಿಕ್ರೀಡಿತ)
ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತಿಷು ಸ್ಫುಟತರಾ ಯಾ ಸಂವಿದುಜ್ಜೃಂಭತೇ ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಪಿಪೀಲಿಕಾಂತತನುಷು ಪ್ರೋತಾ ಜಗತ್ಸಾಕ್ಷಿಣೀ । ಸೈವಾಹಂ ನ ಚ ದೃಶ್ಯವಸ್ತ್ವಿತಿ ದೃಢಪ್ರಜ್ಞಾಪಿ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಚೇ- ಚ್ಚಾಂಡಾಲೋಽಸ್ತು ಸ ತು ದ್ವಿಜೋಽಸ್ತು ಗುರುರಿತ್ಯೇಷಾ ಮನೀಷಾ ಮಮ ॥ 1॥
ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಹಮಿದಂ ಜಗಚ್ಚ ಸಕಲಂ ಚಿನ್ಮಾತ್ರವಿಸ್ತಾರಿತಂ ಸರ್ವಂ ಚೈತದವಿದ್ಯಯಾ ತ್ರಿಗುಣಯಾಽಶೇಷಂ ಮಯಾ ಕಲ್ಪಿತಮ್ । ಇತ್ಥಂ ಯಸ್ಯ ದೃಢಾ ಮತಿಃ ಸುಖತರೇ ನಿತ್ಯೇ ಪರೇ ನಿರ್ಮಲೇ ಚಾಂಡಾಲೋಽಸ್ತು ಸ ತು ದ್ವಿಜೋಽಸ್ತು ಗುರುರಿತ್ಯೇಷಾ ಮನೀಷಾ ಮಮ ॥ 2॥
ಶಶ್ವನ್ನಶ್ವರಮೇವ ವಿಶ್ವಮಖಿಲಂ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ವಾಚಾ ಗುರೋ- ರ್ನಿತ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರಂತರಂ ವಿಮೃಶತಾ ನಿರ್ವ್ಯಾಜಶಾಂತಾತ್ಮನಾ । ಭೂತಂ ಭಾವಿ ಚ ದುಷ್ಕೃತಂ ಪ್ರದಹತಾ ಸಂವಿನ್ಮಯೇ ಪಾವಕೇ ಪ್ರಾರಬ್ಧಾಯ ಸಮರ್ಪಿತಂ ಸ್ವವಪುರಿತ್ಯೇಷಾ ಮನೀಷಾ ಮಮ ॥ 3॥
ಯಾ ತಿರ್ಯಙ್ನರದೇವತಾಭಿರಹಮಿತ್ಯಂತಃ ಸ್ಫುಟಾ ಗೃಹ್ಯತೇ ಯದ್ಭಾಸಾ ಹೃದಯಾಕ್ಷದೇಹವಿಷಯಾ ಭಾಂತಿ ಸ್ವತೋಽಚೇತನಾಃ । ತಾಂ ಭಾಸ್ಯೈಃ ಪಿಹಿತಾರ್ಕಮಂಡಲನಿಭಾಂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಂ ಸದಾ ಭಾವಯ- ನ್ಯೋಗೀ ನಿರ್ವೃತಮಾನಸೋ ಹಿ ಗುರುರಿತ್ಯೇಷಾ ಮನೀಷಾ ಮಮ ॥ 4॥
ಯತ್ಸೌಖ್ಯಾಂಬುಧಿಲೇಶಲೇಶತ ಇಮೇ ಶಕ್ರಾದಯೋ ನಿರ್ವೃತಾ ಯಚ್ಚಿತ್ತೇ ನಿತರಾಂ ಪ್ರಶಾಂತಕಲನೇ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಮುನಿರ್ನಿರ್ವೃತಃ । ಯಸ್ಮಿನ್ನಿತ್ಯಸುಖಾಂಬುಧೌ ಗಲಿತಧೀರ್ಬ್ರಹ್ಮೈವ ನ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ ಯಃ ಕಶ್ಚಿತ್ಸ ಸುರೇಂದ್ರವಂದಿತಪದೋ ನೂನಂ ಮನೀಷಾ ಮಮ ॥ 5॥
ದಾಸಸ್ತೇಽಹಂ ದೇಹದೃಷ್ಟ್ಯಾಽಸ್ಮಿ ಶಂಭೋ ಜಾತಸ್ತೇಂಽಶೋ ಜೀವದೃಷ್ಟ್ಯಾ ತ್ರಿದೃಷ್ಟೇ । ಸರ್ವಸ್ಯಾಽಽತ್ಮನ್ನಾತ್ಮದೃಷ್ಟ್ಯಾ ತ್ವಮೇವೇ- ತ್ಯೇವಂ ಮೇ ಧೀರ್ನಿಶ್ಚಿತಾ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರೈಃ ॥
॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಮಚ್ಛಂಕರಭಗವತಃ ಕೃತೌ ಮನೀಷಾಪಂಚಕಂ ಸಂಪೂರ್ಣಮ್ ॥
ಮನೀಷಾ ಪಂಚಕಂ ಬಗ್ಗೆ
ಮನೀಷಾಪಂಚಕ, "ದೃಢನಿಶ್ಚಯದ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು", ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಯಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಒಬ್ಬ ಚಂಡಾಲನನ್ನು ಕಂಡು ದಾರಿ ಬಿಡು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಚಂಡಾಲ ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ: ದೇಹ ದೇಹದಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯಬೇಕೆ, ಅಥವಾ ಆತ್ಮ ಆತ್ಮದಿಂದ? ಶಂಕರರು ನಮಿಸಿ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ "ಮನೀಷಾ ಮಮ", ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಚೈತನ್ಯ ಕಂಡವನು ಚಂಡಾಲನಿರಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿರಲಿ ನನ್ನ ಗುರು ಎಂಬುದೇ ನನ್ನ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಾಗಿ, ಮತ್ತು ಅದ್ವೈತ ಹಾಗೂ ಸಮಾನತೆ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಇದರ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಕರ್ತೃವನ್ನು ಶಂಕರರು ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
- ಆ ಚಂಡಾಲ ಶಂಕರರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದ ಶಿವನೇ, ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳೇ ಅವನ ನಾಯಿಗಳು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ.
- ಒಂದೇ ಚೈತನ್ಯ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ, ಜಾತಿಗೆ ಅದ್ವೈತದ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ಮನೀಷಾಪಂಚಕ" ಎಂದರೇನು?
"ದೃಢನಿಶ್ಚಯದ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು".
ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಶಂಕರರು ಯಾರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು?
ವೇಷಧಾರಿ ಶಿವನೆನ್ನಲಾದ ಒಬ್ಬ ಚಂಡಾಲನನ್ನು.
ಶಂಕರರ ನಿರ್ಣಯವೇನು?
ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಏಕೈಕ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಂಡವನು, ಹುಟ್ಟು ಏನೇ ಇರಲಿ, ತಮ್ಮ ಗುರು.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು