ಮನೀಷಾ ಪಂಚಕಂ
Vishnu · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
सत्याचार्यस्य गमने कदाचिन्मुक्ति दायकम् । काशीक्शेत्रं प्रति सह गौर्या मार्गे तु शंकरम् ॥ (अनुष्टुप्)
अंत्यवेषधरं दृष्ट्वा गच्छ गच्छेति चाब्रवीत् । शंकरःसोऽपि चांडलस्तं पुनः प्राह शंकरम् ॥ (अनुष्टुप्)
अन्नमयादन्नमयमथवा चैतन्यमेव चैतन्यात् । यतिवर दूरीकर्तुं वांछसि किं ब्रूहि गच्छ गच्छेति ॥ (आर्या वृत्त)
प्रत्यग्वस्तुनि निस्तरंगसहजानंदावबोधांबुधौ विप्रोऽयं श्वपचोऽयमित्यपि महान्कोऽयं विभेदभ्रमः । किं गंगांबुनि बिंबितेऽंबरमणौ चांडालवीथीपयः पूरे वाऽंतरमस्ति कांचनघटीमृत्कुंभयोर्वाऽंबरे ॥ (शार्दूल विक्रीडित)
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु स्फुटतरा या संविदुज्जृंभते या ब्रह्मादिपिपीलिकांततनुषु प्रोता जगत्साक्षिणी । सैवाहं न च दृश्यवस्त्विति दृढप्रज्ञापि यस्यास्ति चे- च्चांडालोऽस्तु स तु द्विजोऽस्तु गुरुरित्येषा मनीषा मम ॥ 1॥
ब्रह्मैवाहमिदं जगच्च सकलं चिन्मात्रविस्तारितं सर्वं चैतदविद्यया त्रिगुणयाऽशेषं मया कल्पितम् । इत्थं यस्य दृढा मतिः सुखतरे नित्ये परे निर्मले चांडालोऽस्तु स तु द्विजोऽस्तु गुरुरित्येषा मनीषा मम ॥ 2॥
शश्वन्नश्वरमेव विश्वमखिलं निश्चित्य वाचा गुरो- र्नित्यं ब्रह्म निरंतरं विमृशता निर्व्याजशांतात्मना । भूतं भावि च दुष्कृतं प्रदहता संविन्मये पावके प्रारब्धाय समर्पितं स्ववपुरित्येषा मनीषा मम ॥ 3॥
या तिर्यङ्नरदेवताभिरहमित्यंतः स्फुटा गृह्यते यद्भासा हृदयाक्षदेहविषया भांति स्वतोऽचेतनाः । तां भास्यैः पिहितार्कमंडलनिभां स्फूर्तिं सदा भावय- न्योगी निर्वृतमानसो हि गुरुरित्येषा मनीषा मम ॥ 4॥
यत्सौख्यांबुधिलेशलेशत इमे शक्रादयो निर्वृता यच्चित्ते नितरां प्रशांतकलने लब्ध्वा मुनिर्निर्वृतः । यस्मिन्नित्यसुखांबुधौ गलितधीर्ब्रह्मैव न ब्रह्मविद् यः कश्चित्स सुरेंद्रवंदितपदो नूनं मनीषा मम ॥ 5॥
दासस्तेऽहं देहदृष्ट्याऽस्मि शंभो जातस्तेंऽशो जीवदृष्ट्या त्रिदृष्टे । सर्वस्याऽऽत्मन्नात्मदृष्ट्या त्वमेवे- त्येवं मे धीर्निश्चिता सर्वशास्त्रैः ॥
॥ इति श्रीमच्छंकरभगवतः कृतौ मनीषापंचकं संपूर्णम् ॥
ಮನೀಷಾ ಪಂಚಕಂ ಬಗ್ಗೆ
ಮನೀಷಾಪಂಚಕ, "ದೃಢನಿಶ್ಚಯದ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು", ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಯಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಒಬ್ಬ ಚಂಡಾಲನನ್ನು ಕಂಡು ದಾರಿ ಬಿಡು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಚಂಡಾಲ ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ: ದೇಹ ದೇಹದಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯಬೇಕೆ, ಅಥವಾ ಆತ್ಮ ಆತ್ಮದಿಂದ? ಶಂಕರರು ನಮಿಸಿ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ "ಮನೀಷಾ ಮಮ", ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಚೈತನ್ಯ ಕಂಡವನು ಚಂಡಾಲನಿರಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿರಲಿ ನನ್ನ ಗುರು ಎಂಬುದೇ ನನ್ನ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಾಗಿ, ಮತ್ತು ಅದ್ವೈತ ಹಾಗೂ ಸಮಾನತೆ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಇದರ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಕರ್ತೃವನ್ನು ಶಂಕರರು ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
- ಆ ಚಂಡಾಲ ಶಂಕರರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದ ಶಿವನೇ, ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳೇ ಅವನ ನಾಯಿಗಳು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ.
- ಒಂದೇ ಚೈತನ್ಯ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ, ಜಾತಿಗೆ ಅದ್ವೈತದ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ಮನೀಷಾಪಂಚಕ" ಎಂದರೇನು?
"ದೃಢನಿಶ್ಚಯದ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು".
ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಶಂಕರರು ಯಾರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು?
ವೇಷಧಾರಿ ಶಿವನೆನ್ನಲಾದ ಒಬ್ಬ ಚಂಡಾಲನನ್ನು.
ಶಂಕರರ ನಿರ್ಣಯವೇನು?
ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಏಕೈಕ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಂಡವನು, ಹುಟ್ಟು ಏನೇ ಇರಲಿ, ತಮ್ಮ ಗುರು.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು