ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 69 - ರಾಸಕ್ರೀಡಾ
Vishnu · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ಕೇಶಪಾಶಧೃತಪಿಂಛಿಕಾವಿತತಿಸಂಚಲನ್ಮಕರಕುಂಡಲಂ ಹಾರಜಾಲವನಮಾಲಿಕಾಲಲಿತಮಂಗರಾಗಘನಸೌರಭಮ್ । ಪೀತಚೇಲಧೃತಕಾಂಚಿಕಾಂಚಿತಮುದಂಚದಂಶುಮಣಿನೂಪುರಂ ರಾಸಕೇಲಿಪರಿಭೂಷಿತಂ ತವ ಹಿ ರೂಪಮೀಶ ಕಲಯಾಮಹೇ ॥1॥
ತಾವದೇವ ಕೃತಮಂಡನೇ ಕಲಿತಕಂಚುಲೀಕಕುಚಮಂಡಲೇ ಗಂಡಲೋಲಮಣಿಕುಂಡಲೇ ಯುವತಿಮಂಡಲೇಽಥ ಪರಿಮಂಡಲೇ । ಅಂತರಾ ಸಕಲಸುಂದರೀಯುಗಲಮಿಂದಿರಾರಮಣ ಸಂಚರನ್ ಮಂಜುಲಾಂ ತದನು ರಾಸಕೇಲಿಮಯಿ ಕಂಜನಾಭ ಸಮುಪಾದಧಾಃ ॥2॥
ವಾಸುದೇವ ತವ ಭಾಸಮಾನಮಿಹ ರಾಸಕೇಲಿರಸಸೌರಭಂ ದೂರತೋಽಪಿ ಖಲು ನಾರದಾಗದಿತಮಾಕಲಯ್ಯ ಕುತುಕಾಕುಲಾ । ವೇಷಭೂಷಣವಿಲಾಸಪೇಶಲವಿಲಾಸಿನೀಶತಸಮಾವೃತಾ ನಾಕತೋ ಯುಗಪದಾಗತಾ ವಿಯತಿ ವೇಗತೋಽಥ ಸುರಮಂಡಲೀ ॥3॥
ವೇಣುನಾದಕೃತತಾನದಾನಕಲಗಾನರಾಗಗತಿಯೋಜನಾ- ಲೋಭನೀಯಮೃದುಪಾದಪಾತಕೃತತಾಲಮೇಲನಮನೋಹರಮ್ । ಪಾಣಿಸಂಕ್ವಣಿತಕಂಕಣಂ ಚ ಮುಹುರಂಸಲಂಬಿತಕರಾಂಬುಜಂ ಶ್ರೋಣಿಬಿಂಬಚಲದಂಬರಂ ಭಜತ ರಾಸಕೇಲಿರಸಡಂಬರಮ್ ॥4॥
ಸ್ಪರ್ಧಯಾ ವಿರಚಿತಾನುಗಾನಕೃತತಾರತಾರಮಧುರಸ್ವರೇ ನರ್ತನೇಽಥ ಲಲಿತಾಂಗಹಾರಲುಲಿತಾಂಗಹಾರಮಣಿಭೂಷಣೇ । ಸಮ್ಮದೇನ ಕೃತಪುಷ್ಪವರ್ಷಮಲಮುನ್ಮಿಷದ್ದಿವಿಷದಾಂ ಕುಲಂ ಚಿನ್ಮಯೇ ತ್ವಯಿ ನಿಲೀಯಮಾನಮಿವ ಸಮ್ಮುಮೋಹ ಸವಧೂಕುಲಮ್ ॥5॥
ಸ್ವಿನ್ನಸನ್ನತನುವಲ್ಲರೀ ತದನು ಕಾಪಿ ನಾಮ ಪಶುಪಾಂಗನಾ ಕಾಂತಮಂಸಮವಲಂಬತೇ ಸ್ಮ ತವ ತಾಂತಿಭಾರಮುಕುಲೇಕ್ಷಣಾ ॥ ಕಾಚಿದಾಚಲಿತಕುಂತಲಾ ನವಪಟೀರಸಾರಘನಸೌರಭಂ ವಂಚನೇನ ತವ ಸಂಚುಚುಂಬ ಭುಜಮಂಚಿತೋರುಪುಲಕಾಂಕುರಾ ॥6॥
ಕಾಪಿ ಗಂಡಭುವಿ ಸನ್ನಿಧಾಯ ನಿಜಗಂಡಮಾಕುಲಿತಕುಂಡಲಂ ಪುಣ್ಯಪೂರನಿಧಿರನ್ವವಾಪ ತವ ಪೂಗಚರ್ವಿತರಸಾಮೃತಮ್ । ಇಂದಿರಾವಿಹೃತಿಮಂದಿರಂ ಭುವನಸುಂದರಂ ಹಿ ನಟನಾಂತರೇ ತ್ವಾಮವಾಪ್ಯ ದಧುರಂಗನಾಃ ಕಿಮು ನ ಸಮ್ಮದೋನ್ಮದದಶಾಂತರಮ್ ॥7॥
ಗಾನಮೀಶ ವಿರತಂ ಕ್ರಮೇಣ ಕಿಲ ವಾದ್ಯಮೇಲನಮುಪಾರತಂ ಬ್ರಹ್ಮಸಮ್ಮದರಸಾಕುಲಾಃ ಸದಸಿ ಕೇವಲಂ ನನೃತುರಂಗನಾಃ । ನಾವಿದನ್ನಪಿ ಚ ನೀವಿಕಾಂ ಕಿಮಪಿ ಕುಂತಲೀಮಪಿ ಚ ಕಂಚುಲೀಂ ಜ್ಯೋತಿಷಾಮಪಿ ಕದಂಬಕಂ ದಿವಿ ವಿಲಂಬಿತಂ ಕಿಮಪರಂ ಬ್ರುವೇ ॥8॥
ಮೋದಸೀಮ್ನಿ ಭುವನಂ ವಿಲಾಪ್ಯ ವಿಹೃತಿಂ ಸಮಾಪ್ಯ ಚ ತತೋ ವಿಭೋ ಕೇಲಿಸಮ್ಮೃದಿತನಿರ್ಮಲಾಂಗನವಘರ್ಮಲೇಶಸುಭಗಾತ್ಮನಾಮ್ । ಮನ್ಮಥಾಸಹನಚೇತಸಾಂ ಪಶುಪಯೋಷಿತಾಂ ಸುಕೃತಚೋದಿತ- ಸ್ತಾವದಾಕಲಿತಮೂರ್ತಿರಾದಧಿಥ ಮಾರವೀರಪರಮೋತ್ಸವಾನ್ ॥9॥
ಕೇಲಿಭೇದಪರಿಲೋಲಿತಾಭಿರತಿಲಾಲಿತಾಭಿರಬಲಾಲಿಭಿಃ ಸ್ವೈರಮೀಶ ನನು ಸೂರಜಾಪಯಸಿ ಚಾರುನಾಮ ವಿಹೃತಿಂ ವ್ಯಧಾಃ । ಕಾನನೇಽಪಿ ಚ ವಿಸಾರಿಶೀತಲಕಿಶೋರಮಾರುತಮನೋಹರೇ ಸೂನಸೌರಭಮಯೇ ವಿಲೇಸಿಥ ವಿಲಾಸಿನೀಶತವಿಮೋಹನಮ್ ॥10॥
ಕಾಮಿನೀರಿತಿ ಹಿ ಯಾಮಿನೀಷು ಖಲು ಕಾಮನೀಯಕನಿಧೇ ಭವಾನ್ ಪೂರ್ಣಸಮ್ಮದರಸಾರ್ಣವಂ ಕಮಪಿ ಯೋಗಿಗಮ್ಯಮನುಭಾವಯನ್ । ಬ್ರಹ್ಮಶಂಕರಮುಖಾನಪೀಹ ಪಶುಪಾಂಗನಾಸು ಬಹುಮಾನಯನ್ ಭಕ್ತಲೋಕಗಮನೀಯರೂಪ ಕಮನೀಯ ಕೃಷ್ಣ ಪರಿಪಾಹಿ ಮಾಮ್ ॥11॥
ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 69 - ರಾಸಕ್ರೀಡಾ ಬಗ್ಗೆ
ನಾರಾಯಣೀಯದ ಅರವತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ದಶಕ ರಾಸನೃತ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕೂದಲಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗರಿ, ತೂಗುವ ಮಕರಕುಂಡಲ, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರ ವನಮಾಲೆ, ಸುಗಂಧ ಚಂದನ, ಸುವರ್ಣ ಒಡ್ಯಾಣದ ಪೀತಾಂಬರದೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅಲಂಕೃತ ಗೋಪಿಯರು ಅವನ ಸುತ್ತ ವೃತ್ತ ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಪ್ರತಿ ಜೋಡಿಯ ನಡುವೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಒಮ್ಮೆಗೇ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಭಗವಂತ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿಲುಕುವ ಆನಂದವನ್ನು ಗೋಪಿಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ, ಬ್ರಹ್ಮ ಶಂಕರರೂ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕವಿ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಮೇಲ್ಪತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟತಿರಿ (೧೫೬೦ ರಿಂದ ೧೬೪೬)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ದಿನನಿತ್ಯದ ನಾರಾಯಣೀಯ ಪಾರಾಯಣದಲ್ಲಿ, ಗುರುವಾಯೂರಿನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಶರದ್ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ರಾಸನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಗೋಪಿಗೂ ಅವನು ತನ್ನೊಡನೆ ಮಾತ್ರ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎನಿಸುವಂತೆ ಕೃಷ್ಣ ಅನೇಕ ರೂಪ ತಾಳುತ್ತಾನೆ.
- ರಾಸಲೀಲೆಯನ್ನು ಶರತ್ಕಾಲದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಶರದ್ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಈ ದಶಕ ಏನನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ?
ಗೋಪಿಯರೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣನ ರಾಸನೃತ್ಯವನ್ನು.
ಕೃಷ್ಣ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಹೇಗೆ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ?
ಒಮ್ಮೆಗೇ ಪ್ರತಿ ಜೋಡಿ ಗೋಪಿಯರ ನಡುವೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ನಾರಾಯಣೀಯವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೫೮೬ರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಪತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟತಿರಿ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು