ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 69 - ರಾಸಕ್ರೀಡಾ
Vishnu · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
केशपाशधृतपिंछिकाविततिसंचलन्मकरकुंडलं हारजालवनमालिकाललितमंगरागघनसौरभम् । पीतचेलधृतकांचिकांचितमुदंचदंशुमणिनूपुरं रासकेलिपरिभूषितं तव हि रूपमीश कलयामहे ॥1॥
तावदेव कृतमंडने कलितकंचुलीककुचमंडले गंडलोलमणिकुंडले युवतिमंडलेऽथ परिमंडले । अंतरा सकलसुंदरीयुगलमिंदिरारमण संचरन् मंजुलां तदनु रासकेलिमयि कंजनाभ समुपादधाः ॥2॥
वासुदेव तव भासमानमिह रासकेलिरससौरभं दूरतोऽपि खलु नारदागदितमाकलय्य कुतुकाकुला । वेषभूषणविलासपेशलविलासिनीशतसमावृता नाकतो युगपदागता वियति वेगतोऽथ सुरमंडली ॥3॥
वेणुनादकृततानदानकलगानरागगतियोजना- लोभनीयमृदुपादपातकृततालमेलनमनोहरम् । पाणिसंक्वणितकंकणं च मुहुरंसलंबितकरांबुजं श्रोणिबिंबचलदंबरं भजत रासकेलिरसडंबरम् ॥4॥
स्पर्धया विरचितानुगानकृततारतारमधुरस्वरे नर्तनेऽथ ललितांगहारलुलितांगहारमणिभूषणे । सम्मदेन कृतपुष्पवर्षमलमुन्मिषद्दिविषदां कुलं चिन्मये त्वयि निलीयमानमिव सम्मुमोह सवधूकुलम् ॥5॥
स्विन्नसन्नतनुवल्लरी तदनु कापि नाम पशुपांगना कांतमंसमवलंबते स्म तव तांतिभारमुकुलेक्षणा ॥ काचिदाचलितकुंतला नवपटीरसारघनसौरभं वंचनेन तव संचुचुंब भुजमंचितोरुपुलकांकुरा ॥6॥
कापि गंडभुवि सन्निधाय निजगंडमाकुलितकुंडलं पुण्यपूरनिधिरन्ववाप तव पूगचर्वितरसामृतम् । इंदिराविहृतिमंदिरं भुवनसुंदरं हि नटनांतरे त्वामवाप्य दधुरंगनाः किमु न सम्मदोन्मददशांतरम् ॥7॥
गानमीश विरतं क्रमेण किल वाद्यमेलनमुपारतं ब्रह्मसम्मदरसाकुलाः सदसि केवलं ननृतुरंगनाः । नाविदन्नपि च नीविकां किमपि कुंतलीमपि च कंचुलीं ज्योतिषामपि कदंबकं दिवि विलंबितं किमपरं ब्रुवे ॥8॥
मोदसीम्नि भुवनं विलाप्य विहृतिं समाप्य च ततो विभो केलिसम्मृदितनिर्मलांगनवघर्मलेशसुभगात्मनाम् । मन्मथासहनचेतसां पशुपयोषितां सुकृतचोदित- स्तावदाकलितमूर्तिरादधिथ मारवीरपरमोत्सवान् ॥9॥
केलिभेदपरिलोलिताभिरतिलालिताभिरबलालिभिः स्वैरमीश ननु सूरजापयसि चारुनाम विहृतिं व्यधाः । काननेऽपि च विसारिशीतलकिशोरमारुतमनोहरे सूनसौरभमये विलेसिथ विलासिनीशतविमोहनम् ॥10॥
कामिनीरिति हि यामिनीषु खलु कामनीयकनिधे भवान् पूर्णसम्मदरसार्णवं कमपि योगिगम्यमनुभावयन् । ब्रह्मशंकरमुखानपीह पशुपांगनासु बहुमानयन् भक्तलोकगमनीयरूप कमनीय कृष्ण परिपाहि माम् ॥11॥
ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 69 - ರಾಸಕ್ರೀಡಾ ಬಗ್ಗೆ
ನಾರಾಯಣೀಯದ ಅರವತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ದಶಕ ರಾಸನೃತ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕೂದಲಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗರಿ, ತೂಗುವ ಮಕರಕುಂಡಲ, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರ ವನಮಾಲೆ, ಸುಗಂಧ ಚಂದನ, ಸುವರ್ಣ ಒಡ್ಯಾಣದ ಪೀತಾಂಬರದೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅಲಂಕೃತ ಗೋಪಿಯರು ಅವನ ಸುತ್ತ ವೃತ್ತ ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಪ್ರತಿ ಜೋಡಿಯ ನಡುವೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಒಮ್ಮೆಗೇ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಭಗವಂತ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿಲುಕುವ ಆನಂದವನ್ನು ಗೋಪಿಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ, ಬ್ರಹ್ಮ ಶಂಕರರೂ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕವಿ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಮೇಲ್ಪತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟತಿರಿ (೧೫೬೦ ರಿಂದ ೧೬೪೬)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ದಿನನಿತ್ಯದ ನಾರಾಯಣೀಯ ಪಾರಾಯಣದಲ್ಲಿ, ಗುರುವಾಯೂರಿನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಶರದ್ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ರಾಸನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಗೋಪಿಗೂ ಅವನು ತನ್ನೊಡನೆ ಮಾತ್ರ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎನಿಸುವಂತೆ ಕೃಷ್ಣ ಅನೇಕ ರೂಪ ತಾಳುತ್ತಾನೆ.
- ರಾಸಲೀಲೆಯನ್ನು ಶರತ್ಕಾಲದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಶರದ್ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಈ ದಶಕ ಏನನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ?
ಗೋಪಿಯರೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣನ ರಾಸನೃತ್ಯವನ್ನು.
ಕೃಷ್ಣ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಹೇಗೆ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ?
ಒಮ್ಮೆಗೇ ಪ್ರತಿ ಜೋಡಿ ಗೋಪಿಯರ ನಡುವೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ನಾರಾಯಣೀಯವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೫೮೬ರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಪತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟತಿರಿ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು