ನಿರ್ವಾಣ ದಶಕಂ
Adi Shankaracharya · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
न भूमिर्न तोयं न तेजो न वायुः न खं नेंद्रियं वा न तेषां समूहः अनेकांतिकत्वात्सुषुप्त्येकसिद्धः तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 1 ॥
न वर्णा न वर्णाश्रमाचारधर्मा न मे धारणाध्यानयोगादयोपि अनात्माश्रयाहं ममाध्यासहाना- तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 2 ॥
न माता पिता वा न देवा न लोका न वेदा न यज्ञा न तीर्थ ब्रुवंति सुषुप्तौ निरस्तातिशून्यात्मकत्वा- तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 3 ॥
न सांख्यं न शैवं न तत्पांचरात्रं न जैनं न मीमांसकादेर्मतं वा विशिष्टानुभूत्या विशुद्धात्मकत्वा- तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 4 ॥
न चोर्ध्वं न चाधो न चांतर्न बाह्यं न मध्यं न तिर्यन्न पूर्वाऽपरा दिक् वियद्व्यापकत्वादखंडैकरूपः तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 5 ॥
न शुक्लं न कृष्णं न रक्तं न पीतं न कुब्जं न पीनं न ह्रस्वं न दीर्घं अरूपं तथा ज्योतिराकारकत्वा- तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 6 ॥
न शास्ता न शास्त्रं न शिष्यो न शिक्षा न च त्वं न चाहं न चायं प्रपंचः स्वरूपावबोधी विकल्पासहिष्णुः तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 7 ॥
न जाग्रन्न मे स्वप्नको वा सुषुप्तिः न विश्वो न वा तैजसः पाज्ञको वा अविद्यात्मकत्वात्त्रयाणं तुरीयः तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 8 ॥
अपि व्यापकत्वाद्धितत्वप्रयोगा- त्स्वतः सिद्धभावादनन्याश्रयत्वात् जगत्तुच्छमेतत्समस्तं तदन्य- तदेकोऽवशिष्टः शिवः केवलोऽहम् ॥ 9 ॥
न चैकं तदन्यद्द्वितीयं कुतः स्यात् न केवलत्वं न चाकेवलत्वं न शून्यं न चाशून्यमद्वैतकत्वा- कथं सर्ववेदांतसिद्धिं ब्रवीमि ॥ 10 ॥
ನಿರ್ವಾಣ ದಶಕಂ ಬಗ್ಗೆ
ನಿರ್ವಾಣ ದಶಕ (ದಶಶ್ಲೋಕೀ) ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಅದ್ವೈತ ಸ್ತೋತ್ರ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕ ಆತ್ಮವಲ್ಲದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿರಾಕರಿಸಿ "ತದೇಕೋವಶಿಷ್ಟಃ ಶಿವಃ ಕೇವಲೋಹಂ", "ಉಳಿಯುವ ಆ ಏಕ, ಕೇವಲ ಶಿವ ನಾನು" ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ನಾನು ಭೂಮಿ, ಜಲ, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶವಲ್ಲ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ಸಮೂಹವಲ್ಲ; ವರ್ಣವಲ್ಲ, ಆಶ್ರಮವಲ್ಲ, ಧಾರಣಾ ಧ್ಯಾನಾದಿ ಯೋಗವೂ ಅಲ್ಲ; ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ: ಒಂದೇ ಇಲ್ಲದಾಗ ಎರಡನೆಯದು ಎಲ್ಲಿ; ಅದ್ವೈತವಾದ್ದರಿಂದ ಶೂನ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ ಅಶೂನ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವೇದಾಂತಾಧ್ಯಯನ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸತ್ಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಪಲ್ಲವಿ "ಶಿವಃ ಕೇವಲೋಹಂ", "ಕೇವಲ ಶಿವ ನಾನು", ನಿರ್ವಾಣಷಟ್ಕದ "ಶಿವೋಹಂ ಶಿವೋಹಂ"ವನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.
- ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಇಂದ್ರಿಯಮುಕ್ತ ಆತ್ಮ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಸುಷುಪ್ತಿಯತ್ತ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಪಲ್ಲವಿ ಏನು?
"ಉಳಿಯುವ ಆ ಏಕ, ಕೇವಲ ಶಿವ ನಾನು."
ಇದು ಯಾರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ?
ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ.
ಇದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ?
ಹತ್ತು.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.