ಶಿವಸಂಕಲ್ಪೋಪನಿಷತ್ (ಶಿವ ಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು)
Upanishads · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ಯೇನೇದಂ ಭೂತಂ ಭುವನಂ ಭವಿಷ್ಯತ್ ಪರಿಗೃಹೀತಮಮೃತೇನ ಸರ್ವಮ್ । ಯೇನ ಯಜ್ಞಸ್ತಾಯತೇ ಸಪ್ತಹೋತಾ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 1॥
ಯೇನ ಕರ್ಮಾಣಿ ಪ್ರಚರಂತಿ ಧೀರಾ ಯತೋ ವಾಚಾ ಮನಸಾ ಚಾರು ಯಂತಿ । ಯತ್ಸಮ್ಮಿತಮನು ಸಂಯಂತಿ ಪ್ರಾಣಿನಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 2॥
ಯೇನ ಕರ್ಮಾಣ್ಯಪಸೋ ಮನೀಷಿಣೋ ಯಜ್ಞೇ ಕೃಣ್ವಂತಿ ವಿದಥೇಷು ಧೀರಾಃ । ಯದಪೂರ್ವಂ ಯಕ್ಷಮಂತಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 3॥
ಯತ್ಪ್ರಜ್ಞಾನಮುತ ಚೇತೋ ಧೃತಿಶ್ಚ ಯಜ್ಜ್ಯೋತಿರಂತರಮೃತಂ ಪ್ರಜಾಸು । ಯಸ್ಮಾನ್ನ ಋತೇ ಕಿಂಚನ ಕರ್ಮ ಕ್ರಿಯತೇ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 4॥
ಸುಷಾರಥಿರಶ್ವಾನಿವ ಯನ್ಮನುಷ್ಯಾನ್ನೇನೀಯತೇಽಭೀಶುಭಿರ್ವಾಜಿನ ಇವ । ಹೃತ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಂ ಯದಜಿರಂ ಜವಿಷ್ಠಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 5॥
ಯಸ್ಮಿನ್ನೃಚಃ ಸಾಮ ಯಜೂಷಿ ಯಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ರಥನಾಭಾವಿವಾರಾಃ । ಯಸ್ಮಿಂಶ್ಚಿತ್ತಂ ಸರ್ವಮೋತಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 6॥
ಯದತ್ರ ಷಷ್ಠಂ ತ್ರಿಶತಂ ಸುವೀರಂ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಗುಹ್ಯಂ ನವನಾವಮಾಯ್ಯಂ (?) । ದಶ ಪಂಚ ತ್ರಿಂಶತಂ ಯತ್ಪರಂ ಚ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 7॥
ಯಜ್ಜಾಗ್ರತೋ ದೂರಮುದೈತಿ ದೈವಂ ತದು ಸುಪ್ತಸ್ಯ ತಥೈವೈತಿ । ದೂರಂಗಮಂ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಜ್ಯೋತಿರೇಕಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 8॥
ಯೇನ ದ್ಯೌಃ ಪೃಥಿವೀ ಚಾಂತರಿಕ್ಷಂ ಚ ಯೇ ಪರ್ವತಾಃ ಪ್ರದಿಶೋ ದಿಶಶ್ಚ । ಯೇನೇದಂ ಜಗದ್ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಪ್ರಜಾನಾಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 9॥
ಯೇನೇದಂ ವಿಶ್ವಂ ಜಗತೋ ಬಭೂವ ಯೇ ದೇವಾ ಅಪಿ ಮಹತೋ ಜಾತವೇದಾಃ । ತದೇವಾಗ್ನಿಸ್ತಮಸೋ ಜ್ಯೋತಿರೇಕಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 10॥
ಯೇ ಮನೋ ಹೃದಯಂ ಯೇ ಚ ದೇವಾ ಯೇ ದಿವ್ಯಾ ಆಪೋ ಯೇ ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಃ । ತೇ ಶ್ರೋತ್ರೇ ಚಕ್ಷುಷೀ ಸಂಚರಂತಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 11॥
ಅಚಿಂತ್ಯಂ ಚಾಪ್ರಮೇಯಂ ಚ ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತಪರಂ ಚ ಯತ । ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮತರಂ ಜ್ಞೇಯಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 12॥
ಏಕಾ ಚ ದಶ ಶತಂ ಚ ಸಹಸ್ರಂ ಚಾಯುತಂ ಚ ನಿಯುತಂ ಚ ಪ್ರಯುತಂ ಚಾರ್ಬುದಂ ಚ ನ್ಯರ್ಬುದಂ ಚ । ಸಮುದ್ರಶ್ಚ ಮಧ್ಯಂ ಚಾಂತಶ್ಚ ಪರಾರ್ಧಶ್ಚ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 13॥
ಯೇ ಪಂಚ ಪಂಚದಶ ಶತಂ ಸಹಸ್ರಮಯುತಂ ನ್ಯರ್ಬುದಂ ಚ । ತೇಽಗ್ನಿಚಿತ್ಯೇಷ್ಟಕಾಸ್ತಂ ಶರೀರಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 14॥
ವೇದಾಹಮೇತಂ ಪುರುಷಂ ಮಹಾಂತಮಾದಿತ್ಯವರ್ಣಂ ತಮಸಃ ಪರಸ್ತಾತ್ । ಯಸ್ಯ ಯೋನಿಂ ಪರಿಪಶ್ಯಂತಿ ಧೀರಾಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥
ಯಸ್ಯೇದಂ ಧೀರಾಃ ಪುನಂತಿ ಕವಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮೇತಂ ತ್ವಾ ವೃಣುತ ಇಂದುಮ್ । ಸ್ಥಾವರಂ ಜಂಗಮಂ ದ್ಯೌರಾಕಾಶಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 16॥
ಪರಾತ್ ಪರತರಂ ಚೈವ ಯತ್ಪರಾಚ್ಚೈವ ಯತ್ಪರಮ್ । ಯತ್ಪರಾತ್ ಪರತೋ ಜ್ಞೇಯಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 17॥
ಪರಾತ್ ಪರತರೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತತ್ಪರಾತ್ ಪರತೋ ಹರಿಃ । ತತ್ಪರಾತ್ ಪರತೋಽಧೀಶಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 18॥
ಯಾ ವೇದಾದಿಷು ಗಾಯತ್ರೀ ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಮಹೇಶ್ವರೀ । ಋಗ್ಯಜುಸ್ಸಾಮಾಥರ್ವೈಶ್ಚ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 19॥
ಯೋ ವೈ ದೇವಂ ಮಹಾದೇವಂ ಪ್ರಣವಂ ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್ । ಯಃ ಸರ್ವೇ ಸರ್ವವೇದೈಶ್ಚ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 20॥
ಪ್ರಯತಃ ಪ್ರಣವೋಂಕಾರಂ ಪ್ರಣವಂ ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್ । ಓಂಕಾರಂ ಪ್ರಣವಾತ್ಮಾನಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 21॥
ಯೋಽಸೌ ಸರ್ವೇಷು ವೇದೇಷು ಪಠ್ಯತೇ ಹ್ಯಜ ಇಶ್ವರಃ । ಅಕಾಯೋ ನಿರ್ಗುಣೋ ಹ್ಯಾತ್ಮಾ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 22॥
ಗೋಭಿರ್ಜುಷ್ಟಂ ಧನೇನ ಹ್ಯಾಯುಷಾ ಚ ಬಲೇನ ಚ । ಪ್ರಜಯಾ ಪಶುಭಿಃ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 23॥
ತ್ರಿಯಂಬಕಂ ಯಜಾಮಹೇ ಸುಗಂಧಿಂ ಪುಷ್ಟಿವರ್ಧನಮ್ । ಉರ್ವಾರುಕಮಿವ ಬಂಧನಾನ್ಮೃತ್ಯೋರ್ಮುಕ್ಷೀಯ ಮಾಽಮೃತಾತ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 24॥
ಕೈಲಾಸಶಿಖರೇ ರಮ್ಯೇ ಶಂಕರಸ್ಯ ಶಿವಾಲಯೇ । ದೇವತಾಸ್ತತ್ರ ಮೋದಂತೇ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 25॥
ವಿಶ್ವತಶ್ಚಕ್ಷುರುತ ವಿಶ್ವತೋಮುಖೋ ವಿಶ್ವತೋಹಸ್ತ ಉತ ವಿಶ್ವತಸ್ಪಾತ್ । ಸಂಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ನಮತಿ ಸಂಪತತ್ರೈರ್ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಜನಯನ್ ದೇವ ಏಕಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 26॥
ಚತುರೋ ವೇದಾನಧೀಯೀತ ಸರ್ವಶಾಸ್ಯಮಯಂ ವಿದುಃ । ಇತಿಹಾಸಪುರಾಣಾನಾಂ ತನ್ಮೇ ಮನ ಶಿವಸಂಕನ್ಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 27॥
ಮಾ ನೋ ಮಹಾಂತಮುತ ಮಾ ನೋ ಅರ್ಭಕಂ ಮಾ ನ ಉಕ್ಷಂತಮುತ ಮಾ ನ ಉಕ್ಷಿತಮ್ । ಮಾ ನೋ ವಧೀಃ ಪಿತರಂ ಮೋತ ಮಾತರಂ ಪ್ರಿಯಾ ಮಾ ನಃ ತನುವೋ ರುದ್ರ ರೀರಿಷಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 28॥
ಮಾ ನಸ್ತೋಕೇ ತನಯೇ ಮಾ ನ ಆಯುಷಿ ಮಾ ನೋ ಗೋಷು ಮಾ ನೋ ಅಶ್ವೇಷು ರೀರಿಷಃ । ವೀರಾನ್ಮಾ ನೋ ರುದ್ರ ಭಾಮಿತೋ ವಧೀರ್ಹವಿಷ್ಮಂತಃ ನಮಸಾ ವಿಧೇಮ ತೇ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 29॥
ಋತಂ ಸತ್ಯಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪುರುಷಂ ಕೃಷ್ಣಪಿಂಗಳಮ್ । ಊರ್ಧ್ವರೇತಂ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಂ ವಿಶ್ವರೂಪಾಯ ವೈ ನಮೋ ನಮಃ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 30॥
ಕದ್ರುದ್ರಾಯ ಪ್ರಚೇತಸೇ ಮೀಢುಷ್ಟಮಾಯ ತವ್ಯಸೇ । ವೋಚೇಮ ಶಂತಮಂ ಹೃದೇ । ಸರ್ವೋ ಹ್ಯೇಷ ರುದ್ರಸ್ತಸ್ಮೈ ರುದ್ರಾಯ ನಮೋ ಅಸ್ತು ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 31॥
ಬ್ರಹ್ಮ ಜಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರಥಮಂ ಪುರಸ್ತಾತ್ ವಿ ಸೀಮತಃ ಸುರುಚೋ ವೇನ ಆವಃ । ಸ ಬುಧ್ನಿಯಾ ಉಪಮಾ ಅಸ್ಯ ವಿಷ್ಠಾಃ ಸತಶ್ಚ ಯೋನಿಂ ಅಸತಶ್ಚ ವಿವಸ್ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 32॥
ಯಃ ಪ್ರಾಣತೋ ನಿಮಿಷತೋ ಮಹಿತ್ವೈಕ ಇದ್ರಾಜಾ ಜಗತೋ ಬಭೂವ । ಯ ಈಶೇ ಅಸ್ಯ ದ್ವಿಪದಶ್ಚತುಷ್ಪದಃ ಕಸ್ಮೈ ದೇವಾಯ ಹವಿಷಾ ವಿಧೇಮ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 33॥
ಯ ಆತ್ಮದಾ ಬಲದಾ ಯಸ್ಯ ವಿಶ್ವೇ ಉಪಾಸತೇ ಪ್ರಶಿಷಂ ಯಸ್ಯ ದೇವಾಃ । ಯಸ್ಯ ಛಾಯಾಽಮೃತಂ ಯಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುಃ ಕಸ್ಮೈ ದೇವಾಯ ಹವಿಷಾ ವಿಧೇಮ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 34॥
ಯೋ ರುದ್ರೋ ಅಗ್ನೌ ಯೋ ಅಪ್ಸು ಯ ಓಷಧೀಷು ಯೋ ರುದ್ರೋ ವಿಶ್ವಾ ಭುವನಾಽಽವಿವೇಶ । ತಸ್ಮೈ ರುದ್ರಾಯ ನಮೋ ಅಸ್ತು ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 35॥
ಗಂಧದ್ವಾರಾಂ ದುರಾಧರ್ಷಾಂ ನಿತ್ಯಪುಷ್ಟಾಂ ಕರೀಷಿಣೀಮ್ । ಈಶ್ವರೀಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ತಾಮಿಹೋಪಹ್ವಯೇ ಶ್ರಿಯಂ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 36॥
ಯ ಇದಂ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಂ ಸದಾ ಧ್ಯಾಯಂತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ । ತೇ ಪರಂ ಮೋಕ್ಷಂ ಗಮಿಷ್ಯಂತಿ ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ॥ 37॥
ಇತಿ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಂತ್ರಾಃ ಸಮಾಪ್ತಾಃ । (ಶೈವ-ಉಪನಿಷದಃ)
ಇತಿ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪೋಪನಿಷತ್ ಸಮಾಪ್ತ ।
ಶಿವಸಂಕಲ್ಪೋಪನಿಷತ್ (ಶಿವ ಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು) ಬಗ್ಗೆ
ಶಿವಸಂಕಲ್ಪ ಉಪನಿಷತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಕುರಿತ ವೈದಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ; ಪ್ರತಿ ಮಂತ್ರವೂ "ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು", ನನ್ನ ಆ ಮನಸ್ಸು ಮಂಗಳಸಂಕಲ್ಪದ್ದಾಗಲಿ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಭೂತ ವರ್ತಮಾನ ಭವಿಷ್ಯಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕರ್ಮ ಮಾಡುವ, ಯಜ್ಞ ವಿಸ್ತರಿಸುವ, ಯಾವುದಿಲ್ಲದೆ ಏನೂ ನಡೆಯದ ಒಳಗಿನ ಬೆಳಕಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ, ಅದು ಒಳಿತಿನತ್ತ ತಿರುಗಲಿ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ: ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದ (ವಾಜಸನೇಯಿ ಸಂಹಿತೆ ೩೪)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಯನ ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನದ ಮುನ್ನ, ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಇದರ ಮೊದಲ ಆರು ಮಂತ್ರಗಳು ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದದ (ವಾಜಸನೇಯಿ ಸಂಹಿತೆ, ೩೪ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ) ಮಂತ್ರಗಳು.
- "ಶಿವಸಂಕಲ್ಪ" ಎಂದರೆ "ಮಂಗಳಸಂಕಲ್ಪ": ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಬಾಹ್ಯ ಲಾಭವನ್ನಲ್ಲ, ಒಳಿತಿನತ್ತ ನೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು" ಎಂದರೇನು?
"ನನ್ನ ಆ ಮನಸ್ಸು ಮಂಗಳಸಂಕಲ್ಪದ್ದಾಗಲಿ."
ಇದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ?
ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದ, ವಾಜಸನೇಯಿ ಸಂಹಿತೆ, ೩೪ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ.
ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಅಧ್ಯಯನ ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನದ ಮುನ್ನ, ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು