ಶಿವಸಂಕಲ್ಪೋಪನಿಷತ್ (ಶಿವ ಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು)
Upanishads · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
യേനേദം ഭൂതം ഭുവനം ഭവിഷ്യത് പരിഗൃഹീതമമൃതേന സർവമ് । യേന യജ്ഞസ്തായതേ സപ്തഹോതാ തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 1॥
യേന കര്മാണി പ്രചരംതി ധീരാ യതോ വാചാ മനസാ ചാരു യംതി । യത്സമ്മിതമനു സംയംതി പ്രാണിനസ്തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 2॥
യേന കര്മാണ്യപസോ മനീഷിണോ യജ്ഞേ കൃണ്വംതി വിദഥേഷു ധീരാഃ । യദപൂർവം യക്ഷമംതഃ പ്രജാനാം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 3॥
യത്പ്രജ്ഞാനമുത ചേതോ ധൃതിശ്ച യജ്ജ്യോതിരംതരമൃതം പ്രജാസു । യസ്മാന്ന ഋതേ കിംചന കര്മ ക്രിയതേ തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 4॥
സുഷാരഥിരശ്വാനിവ യന്മനുഷ്യാന്നേനീയതേഽഭീശുഭിർവാജിന ഇവ । ഹൃത്പ്രതിഷ്ഠം യദജിരം ജവിഷ്ഠം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 5॥
യസ്മിന്നൃചഃ സാമ യജൂഷി യസ്മിന് പ്രതിഷ്ഠിതാ രഥനാഭാവിവാരാഃ । യസ്മിംശ്ചിത്തം സർവമോതം പ്രജാനാം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 6॥
യദത്ര ഷഷ്ഠം ത്രിശതം സുവീരം യജ്ഞസ്യ ഗുഹ്യം നവനാവമായ്യം (?) । ദശ പംച ത്രിംശതം യത്പരം ച തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 7॥
യജ്ജാഗ്രതോ ദൂരമുദൈതി ദൈവം തദു സുപ്തസ്യ തഥൈവൈതി । ദൂരംഗമം ജ്യോതിഷാം ജ്യോതിരേകം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 8॥
യേന ദ്യൌഃ പൃഥിവീ ചാംതരിക്ഷം ച യേ പർവതാഃ പ്രദിശോ ദിശശ്ച । യേനേദം ജഗദ്വ്യാപ്തം പ്രജാനാം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 9॥
യേനേദം വിശ്വം ജഗതോ ബഭൂവ യേ ദേവാ അപി മഹതോ ജാതവേദാഃ । തദേവാഗ്നിസ്തമസോ ജ്യോതിരേകം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 10॥
യേ മനോ ഹൃദയം യേ ച ദേവാ യേ ദിവ്യാ ആപോ യേ സൂര്യരശ്മിഃ । തേ ശ്രോത്രേ ചക്ഷുഷീ സംചരംതം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 11॥
അചിംത്യം ചാപ്രമേയം ച വ്യക്താവ്യക്തപരം ച യത । സൂക്ഷ്മാത്സൂക്ഷ്മതരം ജ്ഞേയം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 12॥
ഏകാ ച ദശ ശതം ച സഹസ്രം ചായുതം ച നിയുതം ച പ്രയുതം ചാര്ബുദം ച ന്യര്ബുദം ച । സമുദ്രശ്ച മധ്യം ചാംതശ്ച പരാര്ധശ്ച തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 13॥
യേ പംച പംചദശ ശതം സഹസ്രമയുതം ന്യര്ബുദം ച । തേഽഗ്നിചിത്യേഷ്ടകാസ്തം ശരീരം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 14॥
വേദാഹമേതം പുരുഷം മഹാംതമാദിത്യവര്ണം തമസഃ പരസ്താത് । യസ്യ യോനിം പരിപശ്യംതി ധീരാസ്തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥
യസ്യേദം ധീരാഃ പുനംതി കവയോ ബ്രഹ്മാണമേതം ത്വാ വൃണുത ഇംദുമ് । സ്ഥാവരം ജംഗമം ദ്യൌരാകാശം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 16॥
പരാത് പരതരം ചൈവ യത്പരാച്ചൈവ യത്പരമ് । യത്പരാത് പരതോ ജ്ഞേയം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 17॥
പരാത് പരതരോ ബ്രഹ്മാ തത്പരാത് പരതോ ഹരിഃ । തത്പരാത് പരതോഽധീശസ്തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 18॥
യാ വേദാദിഷു ഗായത്രീ സർവവ്യാപീ മഹേശ്വരീ । ഋഗ്യജുസ്സാമാഥർവൈശ്ച തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 19॥
യോ വൈ ദേവം മഹാദേവം പ്രണവം പുരുഷോത്തമമ് । യഃ സർവേ സർവവേദൈശ്ച തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 20॥
പ്രയതഃ പ്രണവോംകാരം പ്രണവം പുരുഷോത്തമമ് । ഓംകാരം പ്രണവാത്മാനം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 21॥
യോഽസൌ സർവേഷു വേദേഷു പഠ്യതേ ഹ്യജ ഇശ്വരഃ । അകായോ നിര്ഗുണോ ഹ്യാത്മാ തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 22॥
ഗോഭിര്ജുഷ്ടം ധനേന ഹ്യായുഷാ ച ബലേന ച । പ്രജയാ പശുഭിഃ പുഷ്കരാക്ഷം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 23॥
ത്രിയംബകം യജാമഹേ സുഗംധിം പുഷ്ടിവര്ധനമ് । ഉർവാരുകമിവ ബംധനാന്മൃത്യോര്മുക്ഷീയ മാഽമൃതാത്തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 24॥
കൈലാസശിഖരേ രമ്യേ ശംകരസ്യ ശിവാലയേ । ദേവതാസ്തത്ര മോദംതേ തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 25॥
വിശ്വതശ്ചക്ഷുരുത വിശ്വതോമുഖോ വിശ്വതോഹസ്ത ഉത വിശ്വതസ്പാത് । സംബാഹുഭ്യാം നമതി സംപതത്രൈര്ദ്യാവാപൃഥിവീ ജനയന് ദേവ ഏകസ്തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 26॥
ചതുരോ വേദാനധീയീത സർവശാസ്യമയം വിദുഃ । ഇതിഹാസപുരാണാനാം തന്മേ മന ശിവസംകന്ല്പമസ്തു ॥ 27॥
മാ നോ മഹാംതമുത മാ നോ അര്ഭകം മാ ന ഉക്ഷംതമുത മാ ന ഉക്ഷിതമ് । മാ നോ വധീഃ പിതരം മോത മാതരം പ്രിയാ മാ നഃ തനുവോ രുദ്ര രീരിഷസ്തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 28॥
മാ നസ്തോകേ തനയേ മാ ന ആയുഷി മാ നോ ഗോഷു മാ നോ അശ്വേഷു രീരിഷഃ । വീരാന്മാ നോ രുദ്ര ഭാമിതോ വധീര്ഹവിഷ്മംതഃ നമസാ വിധേമ തേ തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 29॥
ഋതം സത്യം പരം ബ്രഹ്മ പുരുഷം കൃഷ്ണപിംഗളമ് । ഊര്ധ്വരേതം വിരൂപാക്ഷം വിശ്വരൂപായ വൈ നമോ നമഃ തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 30॥
കദ്രുദ്രായ പ്രചേതസേ മീഢുഷ്ടമായ തവ്യസേ । വോചേമ ശംതമം ഹൃദേ । സർവോ ഹ്യേഷ രുദ്രസ്തസ്മൈ രുദ്രായ നമോ അസ്തു തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 31॥
ബ്രഹ്മ ജജ്ഞാനം പ്രഥമം പുരസ്താത് വി സീമതഃ സുരുചോ വേന ആവഃ । സ ബുധ്നിയാ ഉപമാ അസ്യ വിഷ്ഠാഃ സതശ്ച യോനിം അസതശ്ച വിവസ്തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 32॥
യഃ പ്രാണതോ നിമിഷതോ മഹിത്വൈക ഇദ്രാജാ ജഗതോ ബഭൂവ । യ ഈശേ അസ്യ ദ്വിപദശ്ചതുഷ്പദഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 33॥
യ ആത്മദാ ബലദാ യസ്യ വിശ്വേ ഉപാസതേ പ്രശിഷം യസ്യ ദേവാഃ । യസ്യ ഛായാഽമൃതം യസ്യ മൃത്യുഃ കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 34॥
യോ രുദ്രോ അഗ്നൌ യോ അപ്സു യ ഓഷധീഷു യോ രുദ്രോ വിശ്വാ ഭുവനാഽഽവിവേശ । തസ്മൈ രുദ്രായ നമോ അസ്തു തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 35॥
ഗംധദ്വാരാം ദുരാധര്ഷാം നിത്യപുഷ്ടാം കരീഷിണീമ് । ഈശ്വരീം സർവഭൂതാനാം താമിഹോപഹ്വയേ ശ്രിയം തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 36॥
യ ഇദം ശിവസംകല്പം സദാ ധ്യായംതി ബ്രാഹ്മണാഃ । തേ പരം മോക്ഷം ഗമിഷ്യംതി തന്മേ മനഃ ശിവസംകല്പമസ്തു ॥ 37॥
ഇതി ശിവസംകല്പമംത്രാഃ സമാപ്താഃ । (ശൈവ-ഉപനിഷദഃ)
ഇതി ശിവസംകല്പോപനിഷത് സമാപ്ത ।
ಶಿವಸಂಕಲ್ಪೋಪನಿಷತ್ (ಶಿವ ಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು) ಬಗ್ಗೆ
ಶಿವಸಂಕಲ್ಪ ಉಪನಿಷತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಕುರಿತ ವೈದಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ; ಪ್ರತಿ ಮಂತ್ರವೂ "ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು", ನನ್ನ ಆ ಮನಸ್ಸು ಮಂಗಳಸಂಕಲ್ಪದ್ದಾಗಲಿ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಭೂತ ವರ್ತಮಾನ ಭವಿಷ್ಯಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕರ್ಮ ಮಾಡುವ, ಯಜ್ಞ ವಿಸ್ತರಿಸುವ, ಯಾವುದಿಲ್ಲದೆ ಏನೂ ನಡೆಯದ ಒಳಗಿನ ಬೆಳಕಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ, ಅದು ಒಳಿತಿನತ್ತ ತಿರುಗಲಿ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ: ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದ (ವಾಜಸನೇಯಿ ಸಂಹಿತೆ ೩೪)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಯನ ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನದ ಮುನ್ನ, ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಇದರ ಮೊದಲ ಆರು ಮಂತ್ರಗಳು ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದದ (ವಾಜಸನೇಯಿ ಸಂಹಿತೆ, ೩೪ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ) ಮಂತ್ರಗಳು.
- "ಶಿವಸಂಕಲ್ಪ" ಎಂದರೆ "ಮಂಗಳಸಂಕಲ್ಪ": ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಬಾಹ್ಯ ಲಾಭವನ್ನಲ್ಲ, ಒಳಿತಿನತ್ತ ನೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು" ಎಂದರೇನು?
"ನನ್ನ ಆ ಮನಸ್ಸು ಮಂಗಳಸಂಕಲ್ಪದ್ದಾಗಲಿ."
ಇದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ?
ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದ, ವಾಜಸನೇಯಿ ಸಂಹಿತೆ, ೩೪ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ.
ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಅಧ್ಯಯನ ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನದ ಮುನ್ನ, ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು