ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Chanakya Neethi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
saanandam sadanam sutaastu sudhiyah kaantaa priyaalaapinee ichchaapoortidhanam svayoshiti ratih svaajnaaparaah sevakaah । aatithyam shivapoojanam pratidinam mishtaannapaanam grihe saadhoh sangamupaasate cha satatam dhanyo grihasthaashramah ॥ 01 ॥
aarteshu vipreshu dayaanvitashcha yachchraddhayaa svalpamupaiti daanam । anantapaaramupaiti raajan yaddeeyate tanna labheddvijebhyah ॥ 02 ॥
daakshinyam svajane dayaa parajane shaathyam sadaa durjane preetih saadhujane smayah khalajane vidvajjane chaarjavam । shauryam shatrujane kshamaa gurujane naareejane dhoortataa ittham ye purushaa kalaasu kushalaasteshveva lokasthitih ॥ 03 ॥
hastau daanavivarjitau shrutiputau saarasvatadrohinau netre saadhuvilokanena rahite paadau na teertham gatau । anyaayaarjitavittapoornamudaram garvena tungam shiro re re jambuka muncha muncha sahasaa neecham sunindyam vapuh ॥ 04 ॥
yeshaam shreemadyashodaasutapadakamale naasti bhaktirnaraanaam yeshaamaabheerakanyaapriyagunakathane naanuraktaa rasajnaa । yeshaam shreekrishnaleelaalalitarasakathaasaadarau naiva karnau dhik taan dhik taan dhigetaan kathayati satatam keertanastho mridangah ॥ 05 ॥
patram naiva yadaa kareelavitape dosho vasantasya kim nolooko'pyavalokate yadi divaa sooryasya kim dooshanam । varshaa naiva patanti chaatakamukhe meghasya kim dooshanam yatpoorvam vidhinaa lalaatalikhitam tanmaarjitum kah kshamah ॥ 06 ॥
satsangaadbhavati hi saadhunaa khalaanaam saadhoonaam na hi khalasangatah khalatvam । aamodam kusumabhavam mrideva dhatte mridgandham nahi kusumaani dhaarayanti ॥ 07 ॥
saadhoonaam darshanam punyam teerthabhootaa hi saadhavah । kaalena phalate teertham sadyah saadhusamaagamah ॥ 08 ॥
vipraasminnagare mahaankathaya kastaaladrumaanaam ganah ko daataa rajako dadaati vasanam praatargriheetvaa nishi । ko dakshah paravittadaaraharane sarvo'pi daksho janah kasmaajjeevasi he sakhe vishakriminyaayena jeevaamyaham ॥ 09 ॥
na viprapaadodakakardamaani na vedashaastradhvanigarjitaani । svaahaasvadhaakaaravivarjitaani shmashaanatulyaani grihaani taani ॥ 10 ॥
satyam maataa pitaa jnaanam dharmo bhraataa dayaa sakhaa । shaantih patnee kshamaa putrah shadete mama baandhavaah ॥ 11 ॥
anityaani shareeraani vibhavo naiva shaashvatah । nityam sannihito mrityuh kartavyo dharmasangrahah ॥ 12 ॥
nimantrotsavaa vipraa gaavo navatrinotsavaah । patyutsaahayutaa bhaaryaa aham krishnacharanotsavah ॥ 13 ॥
maatrivatparadaareshu paradravyeshu loshtravat । aatmavatsarvabhooteshu yah pashyati sa panditah ॥ 14 ॥
dharme tatparataa mukhe madhurataa daane samutsaahataa mitre'vanchakataa gurau vinayataa chitte'timabheerataa । aachaare shuchitaa gune rasikataa shaastreshu vijnaanataa roope sundarataa shive bhajanataa tvayyasti bho raaghava ॥ 15 ॥
kaashtham kalpataruh sumeruchalashchintaamanih prastarah sooryaasteevrakarah shashee kshayakarah kshaaro hi vaaraam nidhih । kaamo nashtatanurvalirditisuto nityam pashuh kaamagau- rnaitaamste tulayaami bho raghupate kasyopamaa deeyate ॥ 16 ॥
vidyaa mitram pravaase cha bhaaryaa mitram griheshu cha । vyaadhitasyaushadham mitram dharmo mitram mritasya cha ॥ 17 ॥
vinayam raajaputrebhyah panditebhyah subhaashitam । anritam dyootakaarebhyah streebhyah shiksheta kaitavam ॥ 18 ॥
anaalokya vyayam kartaa anaathah kalahapriyah । aaturah sarvakshetreshu narah sheeghram vinashyati ॥ 19 ॥
naahaaram chintayetpraajno dharmamekam hi chintayet । aahaaro hi manushyaanaam janmanaa saha jaayate ॥ 20 ॥
dhanadhaanyaprayogeshu vidyaasangrahane tathaa । aahaare vyavahaare cha tyaktalajjah sukhee bhavet ॥ 21 ॥
jalabindunipaatena kramashah pooryate ghatah । sa hetuh sarvavidyaanaam dharmasya cha dhanasya cha ॥ 22 ॥
vayasah parinaame'pi yah khalah khala eva sah । sampakvamapi maadhuryam nopayaateendravaarunam ॥ 23 ॥
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ದ್ವಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ
ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸುಖೀ ಮನೆಯ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭ: ಆನಂದದ ಮನೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಿಯಭಾಷಿ ಸಂಗಾತಿ, ಇಚ್ಛೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವ ಧನ, ನಿಷ್ಠ ಸಹಬಾಳ್ವೆ, ವಿಧೇಯ ಸಹಾಯಕರು, ಆತಿಥ್ಯ, ಶಿವಪೂಜೆ, ದಿನವೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಅನ್ನಪಾನ, ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ. ಆರ್ತರಿಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೊಟ್ಟ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಅನಂತ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಎಷ್ಟು ಮಾಗಿದರೂ ಕಹಿ ಇಂದ್ರವಾರುಣಿ ಹಣ್ಣು ಸಿಹಿಯಾಗದಂತೆ ದುಷ್ಟ ಮುಪ್ಪಿನಲ್ಲೂ ದುಷ್ಟನೇ ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜ್ಞಾನ (ನೀತಿ)ದ ಓದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಡತೆ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಎಂದೂ ಸಿಹಿಯಾಗದ ಕಹಿ ಹಣ್ಣಿನ ಶ್ಲೋಕ ಬದಲಾಗದ ಸ್ವಭಾವದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರ.
- ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅವುಗಳ ಕಾಲದ ಮನೋಭಾವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ; ಇಂದು ಅದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಏನನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ?
ಸುಖೀ ಮನೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು.
ಯಾವುದು ಅನಂತ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ?
ಆರ್ತರಿಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೊಟ್ಟ ಸ್ವಲ್ಪ.
ದುಷ್ಟನನ್ನು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ?
ಎಂದೂ ಸಿಹಿಯಾಗದ ಕಹಿ ಹಣ್ಣಿಗೆ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು