ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Chanakya Neethi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ಪುಸ್ತಕಪ್ರತ್ಯಯಾಧೀತಂ ನಾಧೀತಂ ಗುರುಸನ್ನಿಧೌ । ಸಭಾಮಧ್ಯೇ ನ ಶೋಭಂತೇ ಜಾರಗರ್ಭಾ ಇವ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ 01 ॥
ಕೃತೇ ಪ್ರತಿಕೃತಿಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಧಿಂಸನೇ ಪ್ರತಿಹಿಂಸನಮ್ । ತತ್ರ ದೋಷೋ ನ ಪತತಿ ದುಷ್ಟೇ ದುಷ್ಟಂ ಸಮಾಚರೇತ್ ॥ 02 ॥
ಯದ್ದೂರಂ ಯದ್ದುರಾರಾಧ್ಯಂ ಯಚ್ಚ ದೂರೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ । ತತ್ಸರ್ವಂ ತಪಸಾ ಸಾಧ್ಯಂ ತಪೋ ಹಿ ದುರತಿಕ್ರಮಂ ॥ 03 ॥
ಲೋಭಶ್ಚೇದಗುಣೇನ ಕಿಂ ಪಿಶುನತಾ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಕಿಂ ಪಾತಕೈಃ ಸತ್ಯಂ ಚೇತ್ತಪಸಾ ಚ ಕಿಂ ಶುಚಿ ಮನೋ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ತೀರ್ಥೇನ ಕಿಮ್ । ಸೌಜನ್ಯಂ ಯದಿ ಕಿಂ ಗುಣೈಃ ಸುಮಹಿಮಾ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಕಿಂ ಮಂಡನೈಃ ಸದ್ವಿದ್ಯಾ ಯದಿ ಕಿಂ ಧನೈರಪಯಶೋ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಕಿಂ ಮೃತ್ಯುನಾ ॥ 04 ॥
ಪಿತಾ ರತ್ನಾಕರೋ ಯಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಯಸ್ಯ ಸಹೋದರಾ । ಶಂಖೋ ಭಿಕ್ಷಾಟನಂ ಕುರ್ಯಾನ್ನ ದತ್ತಮುಪತಿಷ್ಠತೇ ॥ 05 ॥
ಅಶಕ್ತಸ್ತು ಭವೇತ್ಸಾಧು-ರ್ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ವಾ ನಿರ್ಧನಃ । ವ್ಯಾಧಿತೋ ದೇವಭಕ್ತಶ್ಚ ವೃದ್ಧಾ ನಾರೀ ಪತಿವ್ರತಾ ॥ 06 ॥
ನಾಽನ್ನೋದಕಸಮಂ ದಾನಂ ನ ತಿಥಿರ್ದ್ವಾದಶೀ ಸಮಾ । ನ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾಃ ಪರೋ ಮಂತ್ರೋ ನ ಮಾತುರ್ದೈವತಂ ಪರಂ ॥ 07 ॥
ತಕ್ಷಕಸ್ಯ ವಿಷಂ ದಂತೇ ಮಕ್ಷಿಕಾಯಾಸ್ತು ಮಸ್ತಕೇ । ವೃಶ್ಚಿಕಸ್ಯ ವಿಷಂ ಪುಚ್ಛೇ ಸರ್ವಾಂಗೇ ದುರ್ಜನೇ ವಿಷಂ ॥ 08 ॥
ಪತ್ಯುರಾಜ್ಞಾಂ ವಿನಾ ನಾರೀ ಹ್ಯುಪೋಷ್ಯ ವ್ರತಚಾರಿಣೀ । ಆಯುಷ್ಯಂ ಹರತೇ ಭರ್ತುಃ ಸಾ ನಾರೀ ನರಕಂ ವ್ರಜೇತ್ ॥ 09 ॥
ನ ದಾನೈಃ ಶುಧ್ಯತೇ ನಾರೀ ನೋಪವಾಸಶತೈರಪಿ । ನ ತೀರ್ಥಸೇವಯಾ ತದ್ವದ್ಭರ್ತುಃ ಪದೋದಕೈರ್ಯಥಾ ॥ 10 ॥
ಪಾದಶೇಷಂ ಪೀತಶೇಷಂ ಸಂಧ್ಯಾಶೇಷಂ ತಥೈವ ಚ । ಶ್ವಾನಮೂತ್ರಸಮಂ ತೋಯಂ ಪೀತ್ವಾ ಚಾಂದ್ರಾಯಣಂ ಚರೇತ್ ॥ 11 ॥
ದಾನೇನ ಪಾಣಿರ್ನ ತು ಕಂಕಣೇನ ಸ್ನಾನೇನ ಶುದ್ಧಿರ್ನ ತು ಚಂದನೇನ । ಮಾನೇನ ತೃಪ್ತಿರ್ನ ತು ಭೋಜನೇನ ಜ್ಞಾನೇನ ಮುಕ್ತಿರ್ನ ತು ಮುಂಡನೇನ ॥ 12 ॥
ನಾಪಿತಸ್ಯ ಗೃಹೇ ಕ್ಷೌರಂ ಪಾಷಾಣೇ ಗಂಧಲೇಪನಮ್ । ಆತ್ಮರೂಪಂ ಜಲೇ ಪಶ್ಯನ್ ಶಕ್ರಸ್ಯಾಪಿ ಶ್ರಿಯಂ ಹರೇತ್ ॥ 13 ॥
ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಜ್ಞಾಹರಾ ತುಂಡೀ ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಜ್ಞಾಕರೀ ವಚಾ । ಸದ್ಯಃ ಶಕ್ತಿಹರಾ ನಾರೀ ಸದ್ಯಃ ಶಕ್ತಿಕರಂ ಪಯಃ ॥ 14 ॥
ಪರೋಪಕರಣಂ ಯೇಷಾಂ ಜಾಗರ್ತಿ ಹೃದಯೇ ಸತಾಮ್ । ನಶ್ಯಂತಿ ವಿಪದಸ್ತೇಷಾಂ ಸಂಪದಃ ಸ್ಯುಃ ಪದೇ ಪದೇ ॥ 15 ॥
ಯದಿ ರಾಮಾ ಯದಿ ಚ ರಮಾ ಯದಿ ತನಯೋ ವಿನಯಗುಣೋಪೇತಃ । ತನಯೇ ತನಯೋತ್ಪತ್ತಿಃ ಸುರವರನಗರೇ ಕಿಮಾಧಿಕ್ಯಂ ॥ 16 ॥
ಆಹಾರನಿದ್ರಾಭಯಮೈಥುನಾನಿ ಸಮಾನಿ ಚೈತಾನಿ ನೃಣಾಂ ಪಶೂನಾಮ್ । ಜ್ಞಾನಂ ನರಾಣಾಮಧಿಕೋ ವಿಶೇಷೋ ಜ್ಞಾನೇನ ಹೀನಾಃ ಪಶುಭಿಃ ಸಮಾನಾಃ ॥ 17 ॥
ದಾನಾರ್ಥಿನೋ ಮಧುಕರಾ ಯದಿ ಕರ್ಣತಾಲೈರ್ದೂರೀಕೃತಾಃ ದೂರೀಕೃತಾಃ ಕರಿವರೇಣ ಮದಾಂಧಬುದ್ಧ್ಯಾ । ತಸ್ಯೈವ ಗಂಡಯುಗ್ಮಮಂಡನಹಾನಿರೇಷಾ ಭೃಂಗಾಃ ಪುನರ್ವಿಕಚಪದ್ಮವನೇ ವಸಂತಿ ॥ 18 ॥
ರಾಜಾ ವೇಶ್ಯಾ ಯಮಶ್ಚಾಗ್ನಿಸ್ತಸ್ಕರೋ ಬಾಲಯಾಚಕೌ । ಪರದುಃಖಂ ನ ಜಾನಂತಿ ಅಷ್ಟಮೋ ಗ್ರಾಮಕಂಟಕಃ ॥ 19 ॥
ಅಧಃ ಪಶ್ಯಸಿ ಕಿಂ ಬಾಲೇ ಪತಿತಂ ತವ ಕಿಂ ಭುವಿ । ರೇ ರೇ ಮೂರ್ಖ ನ ಜಾನಾಸಿ ಗತಂ ತಾರುಣ್ಯಮೌಕ್ತಿಕಂ ॥ 20 ॥
ವ್ಯಾಲಾಶ್ರಯಾಪಿ ವಿಕಲಾಪಿ ಸಕಂಟಕಾಪಿ ವಕ್ರಾಪಿ ಪಂಕಿಲಭವಾಪಿ ದುರಾಸದಾಪಿ । ಗಂಧೇನ ಬಂಧುರಸಿ ಕೇತಕಿ ಸರ್ವಜಂತಾ ರೇಕೋ ಗುಣಃ ಖಲು ನಿಹಂತಿ ಸಮಸ್ತದೋಷಾನ್ ॥ 21 ॥
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಸಪ್ತದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ
ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಹದಿನೇಳನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಗುರುಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯದೆ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಕಲಿತ ವಿದ್ಯೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸದು ಎಂದು ಆರಂಭ. ಕೃತಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕೃತ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕೇತಕೀ ಹೂವಿನ ಪ್ರಿಯ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ: ಹಾವುಗಳಿದ್ದರೂ, ಮುಳ್ಳಿದ್ದರೂ, ವಕ್ರವಾದರೂ, ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ತಲುಪಲು ಕಷ್ಟವಾದರೂ ಅದರ ಗಂಧ ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ; ಒಂದೇ ಮಹಾಗುಣ ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳನ್ನು ಮೀರಬಲ್ಲದು.
ರಚನೆಕಾರರು: ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜ್ಞಾನ (ನೀತಿ)ದ ಓದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಡತೆ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಒಂದು ಮಹಾಗುಣ ಅನೇಕ ದೋಷಗಳನ್ನು ಮೀರಬಲ್ಲದು ಎಂದು ತೋರಲು ಕೇತಕೀ ಶ್ಲೋಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ.
- ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅವುಗಳ ಕಾಲದ ಮನೋಭಾವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ; ಇಂದು ಅದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಪುಸ್ತಕವಿದ್ಯೆ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಗುರುವಿಲ್ಲದೆ ಅದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸದು.
ಕೇತಕೀ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಏಕೆ ಪ್ರಿಯ?
ದೋಷಗಳಿದ್ದರೂ ಅದರ ಗಂಧಕ್ಕಾಗಿ.
ಇದು ಯಾರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ?
ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನಿಗೆ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು