ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Chanakya Neethi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ಆತ್ಮಾಪರಾಧವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಫಲಾನ್ಯೇತಾನಿ ದೇಹಿನಾಮ್ । ದಾರಿದ್ರ್ಯದುಃಖರೋಗಾಣಿ ಬಂಧನವ್ಯಸನಾನಿ ಚ ॥ 01 ॥
ಪುನರ್ವಿತ್ತಂ ಪುನರ್ಮಿತ್ರಂ ಪುನರ್ಭಾರ್ಯಾ ಪುನರ್ಮಹೀ । ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಪುನರ್ಲಭ್ಯಂ ನ ಶರೀರಂ ಪುನಃ ಪುನಃ ॥ 02 ॥
ಬಹೂನಾಂ ಚೈವ ಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ಸಮವಾಯೋ ರಿಪುಂಜಯಃ । ವರ್ಷಾಧಾರಾಧರೋ ಮೇಘಸ್ತೃಣೈರಪಿ ನಿವಾರ್ಯತೇ ॥ 03 ॥
ಜಲೇ ತೈಲಂ ಖಲೇ ಗುಹ್ಯಂ ಪಾತ್ರೇ ದಾನಂ ಮನಾಗಪಿ । ಪ್ರಾಜ್ಞೇ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಸ್ವಯಂ ಯಾತಿ ವಿಸ್ತಾರಂ ವಸ್ತುಶಕ್ತಿತಃ ॥ 04 ॥
ಧರ್ಮಾಖ್ಯಾನೇ ಶ್ಮಶಾನೇ ಚ ರೋಗಿಣಾಂ ಯಾ ಮತಿರ್ಭವೇತ್ । ಸಾ ಸರ್ವದೈವ ತಿಷ್ಠೇಚ್ಚೇತ್ಕೋ ನ ಮುಚ್ಯೇತ ಬಂಧನಾತ್ ॥ 05 ॥
ಉತ್ಪನ್ನಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಸ್ಯ ಬುದ್ಧಿರ್ಭವತಿ ಯಾದೃಶೀ । ತಾದೃಶೀ ಯದಿ ಪೂರ್ವಂ ಸ್ಯಾತ್ಕಸ್ಯ ನ ಸ್ಯಾನ್ಮಹೋದಯಃ ॥ 06 ॥
ದಾನೇ ತಪಸಿ ಶೌರ್ಯೇ ವಾ ವಿಜ್ಞಾನೇ ವಿನಯೇ ನಯೇ । ವಿಸ್ಮಯೋ ನಹಿ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಬಹುರತ್ನಾ ವಸುಂಧರಾ ॥ 07 ॥
ದೂರಸ್ಥೋಽಪಿ ನ ದೂರಸ್ಥೋ ಯೋ ಯಸ್ಯ ಮನಸಿ ಸ್ಥಿತಃ । ಯೋ ಯಸ್ಯ ಹೃದಯೇ ನಾಸ್ತಿ ಸಮೀಪಸ್ಥೋಽಪಿ ದೂರತಃ ॥ 08 ॥
ಯಸ್ಮಾಚ್ಚ ಪ್ರಿಯಮಿಚ್ಛೇತ್ತು ತಸ್ಯ ಬ್ರೂಯಾತ್ಸದಾ ಪ್ರಿಯಮ್ । ವ್ಯಾಧೋ ಮೃಗವಧಂ ಕರ್ತುಂ ಗೀತಂ ಗಾಯತಿ ಸುಸ್ವರಂ ॥ 09 ॥
ಅತ್ಯಾಸನ್ನಾ ವಿನಾಶಾಯ ದೂರಸ್ಥಾ ನ ಫಲಪ್ರದಾ । ಸೇವ್ಯತಾಂ ಮಧ್ಯಭಾವೇನ ರಾಜಾ ವಹ್ನಿರ್ಗುರುಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ 10 ॥
ಅಗ್ನಿರಾಪಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಮೂರ್ಖಾಃ ಸರ್ಪಾ ರಾಜಕುಲಾನಿ ಚ । ನಿತ್ಯಂ ಯತ್ನೇನ ಸೇವ್ಯಾನಿ ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಹರಾಣಿ ಷಟ್ ॥ 11 ॥
ಸ ಜೀವತಿ ಗುಣಾ ಯಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಧರ್ಮಃ ಸ ಜೀವತಿ । ಗುಣಧರ್ಮವಿಹೀನಸ್ಯ ಜೀವಿತಂ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜನಂ ॥ 12 ॥
ಯದೀಚ್ಛಸಿ ವಶೀಕರ್ತುಂ ಜಗದೇಕೇನ ಕರ್ಮಣಾ । ಪುರಾ ಪಂಚದಶಾಸ್ಯೇಭ್ಯೋ ಗಾಂ ಚರಂತೀ ನಿವಾರಯ ॥ 13 ॥
ಪ್ರಸ್ತಾವಸದೃಶಂ ವಾಕ್ಯಂ ಪ್ರಭಾವಸದೃಶಂ ಪ್ರಿಯಮ್ । ಆತ್ಮಶಕ್ತಿಸಮಂ ಕೋಪಂ ಯೋ ಜಾನಾತಿ ಸ ಪಂಡಿತಃ ॥ 14 ॥
ಏಕ ಏವ ಪದಾರ್ಥಸ್ತು ತ್ರಿಧಾ ಭವತಿ ವೀಕ್ಷಿತಃ । ಕುಣಪಂ ಕಾಮಿನೀ ಮಾಂಸಂ ಯೋಗಿಭಿಃ ಕಾಮಿಭಿಃ ಶ್ವಭಿಃ ॥ 15 ॥
ಸುಸಿದ್ಧಮೌಷಧಂ ಧರ್ಮಂ ಗೃಹಚ್ಛಿದ್ರಂ ಚ ಮೈಥುನಮ್ । ಕುಭುಕ್ತಂ ಕುಶ್ರುತಂ ಚೈವ ಮತಿಮಾನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಯೇತ್ ॥ 16 ॥
ತಾವನ್ಮೌನೇನ ನೀಯಂತೇ ಕೋಕಿಲೈಶ್ಚೈವ ವಾಸರಾಃ । ಯಾವತ್ಸರ್ವಜನಾನಂದದಾಯಿನೀ ವಾಕ್ಪ್ರವರ್ತತೇ ॥ 17 ॥
ಧರ್ಮಂ ಧನಂ ಚ ಧಾನ್ಯಂ ಚ ಗುರೋರ್ವಚನಮೌಷಧಮ್ । ಸುಗೃಹೀತಂ ಚ ಕರ್ತವ್ಯಮನ್ಯಥಾ ತು ನ ಜೀವತಿ ॥ 18 ॥
ತ್ಯಜ ದುರ್ಜನಸಂಸರ್ಗಂ ಭಜ ಸಾಧುಸಮಾಗಮಮ್ । ಕುರು ಪುಣ್ಯಮಹೋರಾತ್ರಂ ಸ್ಮರ ನಿತ್ಯಮನಿತ್ಯತಃ ॥ 19 ॥
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ
ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಆರಂಭ: ಬಡತನ, ದುಃಖ, ರೋಗ, ಬಂಧನ, ವ್ಯಸನಗಳು ತನ್ನ ಅಪರಾಧಗಳ ಮರದ ಫಲಗಳು. ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ: ಧನ, ಮಿತ್ರ, ಸಂಗಾತಿ, ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಲಾಗದು. ದಿನನಿತ್ಯದ ಸರಳ ಸಲಹೆಯಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ: ದುರ್ಜನರ ಸಂಗ ಬಿಡು, ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ ಮಾಡು, ಹಗಲಿರುಳು ಪುಣ್ಯ ಮಾಡು, ನಿತ್ಯ ಅನಿತ್ಯಗಳನ್ನು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸು.
ರಚನೆಕಾರರು: ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜ್ಞಾನ (ನೀತಿ)ದ ಓದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಡತೆ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ೨ನೇ ಶ್ಲೋಕ "ಪುನರ್ವಿತ್ತಂ ಪುನರ್ಮಿತ್ರಂ" ಧನದಂತೆ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಗದ ಮಾನವಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಕೊಡಲು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
- ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ "ತ್ಯಜ ದುರ್ಜನಸಂಸರ್ಗಂ" ಸದಾಚಾರದ ಸಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
೨ನೇ ಶ್ಲೋಕದಂತೆ ಯಾವುದನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು?
ಧನ, ಮಿತ್ರ, ಸಂಗಾತಿ, ಭೂಮಿ; ಈ ದೇಹವನ್ನಲ್ಲ.
ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಸಲಹೆ ಏನು?
ದುರ್ಜನರನ್ನು ಬಿಡು, ಸತ್ಸಂಗ ಮಾಡು, ಪುಣ್ಯ ಮಾಡು, ಅನಿತ್ಯತೆ ಸ್ಮರಿಸು.
ಇದು ಯಾರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ?
ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನಿಗೆ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು