ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಏಕಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Chanakya Neethi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ದಾತೃತ್ವಂ ಪ್ರಿಯವಕ್ತೃತ್ವಂ ಧೀರತ್ವಮುಚಿತಜ್ಞತಾ । ಅಭ್ಯಾಸೇನ ನ ಲಭ್ಯಂತೇ ಚತ್ವಾರಃ ಸಹಜಾ ಗುಣಾಃ ॥ 01 ॥
ಆತ್ಮವರ್ಗಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಪರವರ್ಗಂ ಸಮಾಶ್ರಯೇತ್ । ಸ್ವಯಮೇವ ಲಯಂ ಯಾತಿ ಯಥಾ ರಾಜಾನ್ಯಧರ್ಮತಃ ॥ 02 ॥
ಹಸ್ತೀ ಸ್ಥೂಲತನುಃ ಸ ಚಾಂಕುಶವಶಃ ಕಿಂ ಹಸ್ತಿಮಾತ್ರೋಽಂಕುಶೋ ದೀಪೇ ಪ್ರಜ್ವಲಿತೇ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ ತಮಃ ಕಿಂ ದೀಪಮಾತ್ರಂ ತಮಃ । ವಜ್ರೇಣಾಪಿ ಹತಾಃ ಪತಂತಿ ಗಿರಯಃ ಕಿಂ ವಜ್ರಮಾತ್ರಂ ನಗಾ- ಸ್ತೇಜೋ ಯಸ್ಯ ವಿರಾಜತೇ ಸ ಬಲವಾನ್ಸ್ಥೂಲೇಷು ಕಃ ಪ್ರತ್ಯಯಃ ॥ 03 ॥
ಕಲೌ ದಶಸಹಸ್ರಾಣಿ ಹರಿಸ್ತ್ಯಜತಿ ಮೇದಿನೀಮ್ । ತದರ್ಧಂ ಜಾಹ್ನವೀತೋಯಂ ತದರ್ಧಂ ಗ್ರಾಮದೇವತಾಃ ॥ 04 ॥
ಗೃಹಾಸಕ್ತಸ್ಯ ನೋ ವಿದ್ಯಾ ನೋ ದಯಾ ಮಾಂಸಭೋಜಿನಃ । ದ್ರವ್ಯಲುಬ್ಧಸ್ಯ ನೋ ಸತ್ಯಂ ಸ್ತ್ರೈಣಸ್ಯ ನ ಪವಿತ್ರತಾ ॥ 05 ॥
ನ ದುರ್ಜನಃ ಸಾಧುದಶಾಮುಪೈತಿ ಬಹುಪ್ರಕಾರೈರಪಿ ಶಿಕ್ಷ್ಯಮಾಣಃ । ಆಮೂಲಸಿಕ್ತಃ ಪಯಸಾ ಘೃತೇನ ನ ನಿಂಬವೃಕ್ಷೋ ಮಧುರತ್ವಮೇತಿ ॥ 06 ॥
ಅಂತರ್ಗತಮಲೋ ದುಷ್ಟಸ್ತೀರ್ಥಸ್ನಾನಶತೈರಪಿ । ನ ಶುಧ್ಯತಿ ಯಥಾ ಭಾಂಡಂ ಸುರಾಯಾ ದಾಹಿತಂ ಚ ಸತ್ ॥ 07 ॥
ನ ವೇತ್ತಿ ಯೋ ಯಸ್ಯ ಗುಣಪ್ರಕರ್ಷಂ ಸ ತಂ ಸದಾ ನಿಂದತಿ ನಾತ್ರ ಚಿತ್ರಮ್ । ಯಥಾ ಕಿರಾತೀ ಕರಿಕುಂಭಲಬ್ಧಾಂ ಮುಕ್ತಾಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಬಿಭರ್ತಿ ಗುಂಜಾಂ ॥ 08 ॥
ಯೇ ತು ಸಂವತ್ಸರಂ ಪೂರ್ಣಂ ನಿತ್ಯಂ ಮೌನೇನ ಭುಂಜತೇ । ಯುಗಕೋಟಿಸಹಸ್ರಂ ತೈಃ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ॥ 09 ॥
ಕಾಮಕ್ರೋಧೌ ತಥಾ ಲೋಭಂ ಸ್ವಾದುಶಋಂಗಾರಕೌತುಕೇ । ಅತಿನಿದ್ರಾತಿಸೇವೇ ಚ ವಿದ್ಯಾರ್ಥೀ ಹ್ಯಷ್ಟ ವರ್ಜಯೇತ್ ॥ 10 ॥
ಅಕೃಷ್ಟಫಲಮೂಲೇನ ವನವಾಸರತಃ ಸದಾ । ಕುರುತೇಽಹರಹಃ ಶ್ರಾದ್ಧಮೃಷಿರ್ವಿಪ್ರಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ॥ 11 ॥
ಏಕಾಹಾರೇಣ ಸಂತುಷ್ಟಃ ಷಟ್ಕರ್ಮನಿರತಃ ಸದಾ । ಋತುಕಾಲಾಭಿಗಾಮೀ ಚ ಸ ವಿಪ್ರೋ ದ್ವಿಜ ಉಚ್ಯತೇ ॥ 12 ॥
ಲೌಕಿಕೇ ಕರ್ಮಣಿ ರತಃ ಪಶೂನಾಂ ಪರಿಪಾಲಕಃ । ವಾಣಿಜ್ಯಕೃಷಿಕರ್ಮಾ ಯಃ ಸ ವಿಪ್ರೋ ವೈಶ್ಯ ಉಚ್ಯತೇ ॥ 13 ॥
ಲಾಕ್ಷಾದಿತೈಲನೀಲೀನಾಂ ಕೌಸುಂಭಮಧುಸರ್ಪಿಷಾಮ್ । ವಿಕ್ರೇತಾ ಮದ್ಯಮಾಂಸಾನಾಂ ಸ ವಿಪ್ರಃ ಶೂದ್ರ ಉಚ್ಯತೇ ॥ 14 ॥
ಪರಕಾರ್ಯವಿಹಂತಾ ಚ ದಾಂಭಿಕಃ ಸ್ವಾರ್ಥಸಾಧಕಃ । ಛಲೀ ದ್ವೇಷೀ ಮೃದುಃ ಕ್ರೂರೋ ವಿಪ್ರೋ ಮಾರ್ಜಾರ ಉಚ್ಯತೇ ॥ 15 ॥
ವಾಪೀಕೂಪತಡಾಗಾನಾಮಾರಾಮಸುರವೇಶ್ಮನಾಮ್ । ಉಚ್ಛೇದನೇ ನಿರಾಶಂಕಃ ಸ ವಿಪ್ರೋ ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಉಚ್ಯತೇ ॥ 16 ॥
ದೇವದ್ರವ್ಯಂ ಗುರುದ್ರವ್ಯಂ ಪರದಾರಾಭಿಮರ್ಶನಮ್ । ನಿರ್ವಾಹಃ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ವಿಪ್ರಶ್ಚಾಂಡಾಲ ಉಚ್ಯತೇ ॥ 17 ॥
ದೇಯಂ ಭೋಜ್ಯಧನಂ ಧನಂ ಸುಕೃತಿಭಿರ್ನೋ ಸಂಚಯಸ್ತಸ್ಯ ವೈ ಶ್ರೀಕರ್ಣಸ್ಯ ಬಲೇಶ್ಚ ವಿಕ್ರಮಪತೇರದ್ಯಾಪಿ ಕೀರ್ತಿಃ ಸ್ಥಿತಾ । ಅಸ್ಮಾಕಂ ಮಧುದಾನಭೋಗರಹಿತಂ ನಾಥಂ ಚಿರಾತ್ಸಂಚಿತಂ ನಿರ್ವಾಣಾದಿತಿ ನೈಜಪಾದಯುಗಲಂ ಧರ್ಷಂತ್ಯಹೋ ಮಕ್ಷಿಕಾಃ ॥ 18 ॥
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಏಕಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ
ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ದಾನಶೀಲತೆ, ಪ್ರಿಯಭಾಷಣ, ಧೈರ್ಯ, ಉಚಿತಜ್ಞತೆ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳು ಸಹಜ, ಕೇವಲ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಬಾರವು ಎಂಬ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಆರಂಭ. ತನ್ನವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪರರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವನು ಪರಧರ್ಮ ಅನುಸರಿಸಿದ ರಾಜನಂತೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿ, ಜಿಪುಣನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜೇನಿಗೆ ದುಂಬಿಗಳು ವಿಷಾದಿಸುವ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ: ಉದಾರವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ಕರ್ಣ ಬಲಿಯರ ಕೀರ್ತಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿದೆ, ಕೊಡದೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಧನ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜ್ಞಾನ (ನೀತಿ)ದ ಓದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಡತೆ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ದಾನಶೀಲತೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.
- ಸಹಜ ಸದ್ಗುಣಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇದರ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಯಾವ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳು ಸಹಜ?
ದಾನಶೀಲತೆ, ಪ್ರಿಯಭಾಷಣ, ಧೈರ್ಯ, ಉಚಿತಜ್ಞತೆ.
ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಂತೆ ಯಾರ ಕೀರ್ತಿ ಉಳಿದಿದೆ?
ಉದಾರವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ಕರ್ಣ ಬಲಿಯರದು.
ಇದು ಯಾರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ?
ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನಿಗೆ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು