MuhurtaNow

ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ

Chanakya Neethi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ

ಧನಹೀನೋ ನ ಹೀನಶ್ಚ ಧನಿಕಃ ಸ ಸುನಿಶ್ಚಯಃ । ವಿದ್ಯಾರತ್ನೇನ ಹೀನೋ ಯಃ ಸ ಹೀನಃ ಸರ್ವವಸ್ತುಷು ॥ 01 ॥

ದೃಷ್ಟಿಪೂತಂ ನ್ಯಸೇತ್ಪಾದಂ ವಸ್ತ್ರಪೂತಂ ಪಿಬೇಜ್ಜಲಮ್ । ಶಾಸ್ತ್ರಪೂತಂ ವದೇದ್ವಾಕ್ಯಃ ಮನಃಪೂತಂ ಸಮಾಚರೇತ್ ॥ 02 ॥

ಸುಖಾರ್ಥೀ ಚೇತ್ತ್ಯಜೇದ್ವಿದ್ಯಾಂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥೀ ಚೇತ್ತ್ಯಜೇತ್ಸುಖಮ್ । ಸುಖಾರ್ಥಿನಃ ಕುತೋ ವಿದ್ಯಾ ಸುಖಂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಃ ಕುತಃ ॥ 03 ॥

ಕವಯಃ ಕಿಂ ನ ಪಶ್ಯಂತಿ ಕಿಂ ನ ಭಕ್ಷಂತಿ ವಾಯಸಾಃ । ಮದ್ಯಪಾಃ ಕಿಂ ನ ಜಲ್ಪಂತಿ ಕಿಂ ನ ಕುರ್ವಂತಿ ಯೋಷಿತಃ ॥ 04 ॥

ರಂಕಂ ಕರೋತಿ ರಾಜಾನಂ ರಾಜಾನಂ ರಂಕಮೇವ ಚ । ಧನಿನಂ ನಿರ್ಧನಂ ಚೈವ ನಿರ್ಧನಂ ಧನಿನಂ ವಿಧಿಃ ॥ 05 ॥

ಲುಬ್ಧಾನಾಂ ಯಾಚಕಃ ಶತ್ರುರ್ಮೂರ್ಖಾನಾಂ ಬೋಧಕೋ ರಿಪುಃ । ಜಾರಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಪತಿಃ ಶತ್ರುಶ್ಚೌರಾಣಾಂ ಚಂದ್ರಮಾ ರಿಪುಃ ॥ 06 ॥

ಯೇಷಾಂ ನ ವಿದ್ಯಾ ನ ತಪೋ ನ ದಾನಂ ಜ್ಞಾನಂ ನ ಶೀಲಾಂ ನ ಗುಣೋ ನ ಧರ್ಮಃ । ತೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ ಭುವಿ ಭಾರಭೂತಾ ಮನುಷ್ಯರೂಪೇಣ ಮೃಗಾಶ್ಚರಂತಿ ॥ 07 ॥

ಅಂತಃಸಾರವಿಹೀನಾನಾಮುಪದೇಶೋ ನ ಜಾಯತೇ । ಮಲಯಾಚಲಸಂಸರ್ಗಾನ್ನ ವೇಣುಶ್ಚಂದನಾಯತೇ ॥ 08 ॥

ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ತಸ್ಯ ಕರೋತಿ ಕಿಮ್ । ಲೋಚನಾಭ್ಯಾಂ ವಿಹೀನಸ್ಯ ದರ್ಪಣಃ ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 09 ॥

ದುರ್ಜನಂ ಸಜ್ಜನಂ ಕರ್ತುಮುಪಾಯೋ ನಹಿ ಭೂತಲೇ । ಅಪಾನಂ ಶಾತಧಾ ಧೌತಂ ನ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಿಂದ್ರಿಯಂ ಭವೇತ್ ॥ 10 ॥

ಆಪ್ತದ್ವೇಷಾದ್ಭವೇನ್ಮೃತ್ಯುಃ ಪರದ್ವೇಷಾದ್ಧನಕ್ಷಯಃ । ರಾಜದ್ವೇಷಾದ್ಭವೇನ್ನಾಶೋ ಬ್ರಹ್ಮದ್ವೇಷಾತ್ಕುಲಕ್ಷಯಃ ॥ 11 ॥

ವರಂ ವನಂ ವ್ಯಾಘ್ರಗಜೇಂದ್ರಸೇವಿತಂ ದ್ರುಮಾಲಯಂ ಪತ್ರಫಲಾಂಬುಸೇವನಮ್ । ತೃಣೇಷು ಶಯ್ಯಾ ಶತಜೀರ್ಣವಲ್ಕಲಂ ನ ಬಂಧುಮಧ್ಯೇ ಧನಹೀನಜೀವನಂ ॥ 12 ॥

ವಿಪ್ರೋ ವೃಕ್ಷಸ್ತಸ್ಯ ಮೂಲಂ ಚ ಸಂಧ್ಯಾ ವೇದಃ ಶಾಖಾ ಧರ್ಮಕರ್ಮಾಣಿ ಪತ್ರಮ್ । ತಸ್ಮಾನ್ಮೂಲಂ ಯತ್ನತೋ ರಕ್ಷಣೀಯಂ ಛಿನ್ನೇ ಮೂಲೇ ನೈವ ಶಾಖಾ ನ ಪತ್ರಂ ॥ 13 ॥

ಮಾತಾ ಚ ಕಮಲಾ ದೇವೀ ಪಿತಾ ದೇವೋ ಜನಾರ್ದನಃ । ಬಾಂಧವಾ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಾಶ್ಚ ಸ್ವದೇಶೋ ಭುವನತ್ರಯಂ ॥ 14 ॥

ಏಕವೃಕ್ಷಸಮಾರೂಢಾ ನಾನಾವರ್ಣಾ ವಿಹಂಗಮಾಃ । ಪ್ರಭಾತೇ ದಿಕ್ಷು ದಶಸು ಯಾಂತಿ ಕಾ ತತ್ರ ವೇದನಾ ॥ 15 ॥

ಬುದ್ಧಿರ್ಯಸ್ಯ ಬಲಂ ತಸ್ಯ ನಿರ್ಬುದ್ಧೇಶ್ಚ ಕುತೋ ಬಲಮ್ । ವನೇ ಸಿಂಹೋ ಯದೋನ್ಮತ್ತಃ ಮಶಕೇನ ನಿಪಾತಿತಃ ॥ 16 ॥

ಕಾ ಚಿಂತಾ ಮಮ ಜೀವನೇ ಯದಿ ಹರಿರ್ವಿಶ್ವಂಭರೋ ಗೀಯತೇ ನೋ ಚೇದರ್ಭಕಜೀವನಾಯ ಜನನೀಸ್ತನ್ಯಂ ಕಥಂ ನಿರ್ಮಮೇ । ಇತ್ಯಾಲೋಚ್ಯ ಮುಹುರ್ಮುಹುರ್ಯದುಪತೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತೇ ಕೇವಲಂ ತ್ವತ್ಪಾದಾಂಬುಜಸೇವನೇನ ಸತತಂ ಕಾಲೋ ಮಯಾ ನೀಯತೇ ॥ 17 ॥

ಗೀರ್ವಾಣವಾಣೀಷು ವಿಶಿಷ್ಟಬುದ್ಧಿ- ಸ್ತಥಾಪಿ ಭಾಷಾಂತರಲೋಲುಪೋಽಹಮ್ । ಯಥಾ ಸುಧಾಯಾಮಮರೇಷು ಸತ್ಯಾಂ ಸ್ವರ್ಗಾಂಗನಾನಾಮಧರಾಸವೇ ರುಚಿಃ ॥ 18 ॥

ಅನ್ನಾದ್ದಶಗುಣಂ ಪಿಷ್ಟಂ ಪಿಷ್ಟಾದ್ದಶಗುಣಂ ಪಯಃ । ಪಯಸೋಽಷ್ಟಗುಣಂ ಮಾಂಸಾಂ ಮಾಂಸಾದ್ದಶಗುಣಂ ಘೃತಂ ॥ 19 ॥

ಶೋಕೇನ ರೋಗಾ ವರ್ಧಂತೇ ಪಯಸಾ ವರ್ಧತೇ ತನುಃ । ಘೃತೇನ ವರ್ಧತೇ ವೀರ್ಯಂ ಮಾಂಸಾನ್ಮಾಂಸಂ ಪ್ರವರ್ಧತೇ ॥ 20 ॥

ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ

ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಹತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಆರಂಭ: ಧನಹೀನ ನಿಜವಾಗಿ ಹೀನನಲ್ಲ, ವಿದ್ಯಾರತ್ನಹೀನನೇ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಹೀನ. ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕ ಎಚ್ಚರದ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿಯಮ: ಕಣ್ಣು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡು, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸೋಸಿದ ನೀರು ಕುಡಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಪೂತ ಮಾತು ಆಡು, ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದುದನ್ನು ಮಾಡು. ಸುಖ ಬಯಸುವವನು ವಿದ್ಯೆ ಬಿಡಬೇಕು, ವಿದ್ಯೆ ಬಯಸುವವನು ಸುಖ ಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

ರಚನೆಕಾರರು: ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ

ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜ್ಞಾನ (ನೀತಿ)ದ ಓದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಡತೆ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

  • ೨ನೇ ಶ್ಲೋಕ "ದೃಷ್ಟಿಪೂತಂ ನ್ಯಸೇತ್ಪಾದಂ" ಎಚ್ಚರದ ಬದುಕಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ.
  • ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅವುಗಳ ಕಾಲದ ಮನೋಭಾವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ; ಇಂದು ಅದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

೧ನೇ ಶ್ಲೋಕದಂತೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೀನ ಯಾರು?

ವಿದ್ಯಾರತ್ನಹೀನ.

೨ನೇ ಶ್ಲೋಕದಂತೆ ಹೇಗೆ ಮಾತಾಡಬೇಕು?

ಶಾಸ್ತ್ರಪೂತ ಮಾತುಗಳಿಂದ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಏನನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು?

ಸುಖವನ್ನು.

ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.