ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Chanakya Neethi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
dhanaheeno na heenashcha dhanikah sa sunishchayah । vidyaaratnena heeno yah sa heenah sarvavastushu ॥ 01 ॥
drishtipootam nyasetpaadam vastrapootam pibejjalam । shaastrapootam vadedvaakyah manahpootam samaacharet ॥ 02 ॥
sukhaarthee chettyajedvidyaam vidyaarthee chettyajetsukham । sukhaarthinah kuto vidyaa sukham vidyaarthinah kutah ॥ 03 ॥
kavayah kim na pashyanti kim na bhakshanti vaayasaah । madyapaah kim na jalpanti kim na kurvanti yoshitah ॥ 04 ॥
rankam karoti raajaanam raajaanam rankameva cha । dhaninam nirdhanam chaiva nirdhanam dhaninam vidhih ॥ 05 ॥
lubdhaanaam yaachakah shatrurmoorkhaanaam bodhako ripuh । jaarastreenaam patih shatrushchauraanaam chandramaa ripuh ॥ 06 ॥
yeshaam na vidyaa na tapo na daanam jnaanam na sheelaam na guno na dharmah । te martyaloke bhuvi bhaarabhootaa manushyaroopena mrigaashcharanti ॥ 07 ॥
antahsaaraviheenaanaamupadesho na jaayate । malayaachalasamsargaanna venushchandanaayate ॥ 08 ॥
yasya naasti svayam prajnaa shaastram tasya karoti kim । lochanaabhyaam viheenasya darpanah kim karishyati ॥ 09 ॥
durjanam sajjanam kartumupaayo nahi bhootale । apaanam shaatadhaa dhautam na shreshthamindriyam bhavet ॥ 10 ॥
aaptadveshaadbhavenmrityuh paradveshaaddhanakshayah । raajadveshaadbhavennaasho brahmadveshaatkulakshayah ॥ 11 ॥
varam vanam vyaaghragajendrasevitam drumaalayam patraphalaambusevanam । trineshu shayyaa shatajeernavalkalam na bandhumadhye dhanaheenajeevanam ॥ 12 ॥
vipro vrikshastasya moolam cha sandhyaa vedah shaakhaa dharmakarmaani patram । tasmaanmoolam yatnato rakshaneeyam chhinne moole naiva shaakhaa na patram ॥ 13 ॥
maataa cha kamalaa devee pitaa devo janaardanah । baandhavaa vishnubhaktaashcha svadesho bhuvanatrayam ॥ 14 ॥
ekavrikshasamaaroodhaa naanaavarnaa vihangamaah । prabhaate dikshu dashasu yaanti kaa tatra vedanaa ॥ 15 ॥
buddhiryasya balam tasya nirbuddheshcha kuto balam । vane simho yadonmattah mashakena nipaatitah ॥ 16 ॥
kaa chintaa mama jeevane yadi harirvishvambharo geeyate no chedarbhakajeevanaaya jananeestanyam katham nirmame । ityaalochya muhurmuhuryadupate lakshmeepate kevalam tvatpaadaambujasevanena satatam kaalo mayaa neeyate ॥ 17 ॥
geervaanavaaneeshu vishishtabuddhi- stathaapi bhaashaantaralolupo'ham । yathaa sudhaayaamamareshu satyaam svargaanganaanaamadharaasave ruchih ॥ 18 ॥
annaaddashagunam pishtam pishtaaddashagunam payah । payaso'shtagunam maamsaam maamsaaddashagunam ghritam ॥ 19 ॥
shokena rogaa vardhante payasaa vardhate tanuh । ghritena vardhate veeryam maamsaanmaamsam pravardhate ॥ 20 ॥
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ
ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಹತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಆರಂಭ: ಧನಹೀನ ನಿಜವಾಗಿ ಹೀನನಲ್ಲ, ವಿದ್ಯಾರತ್ನಹೀನನೇ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಹೀನ. ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕ ಎಚ್ಚರದ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿಯಮ: ಕಣ್ಣು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡು, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸೋಸಿದ ನೀರು ಕುಡಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಪೂತ ಮಾತು ಆಡು, ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದುದನ್ನು ಮಾಡು. ಸುಖ ಬಯಸುವವನು ವಿದ್ಯೆ ಬಿಡಬೇಕು, ವಿದ್ಯೆ ಬಯಸುವವನು ಸುಖ ಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜ್ಞಾನ (ನೀತಿ)ದ ಓದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಡತೆ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ೨ನೇ ಶ್ಲೋಕ "ದೃಷ್ಟಿಪೂತಂ ನ್ಯಸೇತ್ಪಾದಂ" ಎಚ್ಚರದ ಬದುಕಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ.
- ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅವುಗಳ ಕಾಲದ ಮನೋಭಾವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ; ಇಂದು ಅದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
೧ನೇ ಶ್ಲೋಕದಂತೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೀನ ಯಾರು?
ವಿದ್ಯಾರತ್ನಹೀನ.
೨ನೇ ಶ್ಲೋಕದಂತೆ ಹೇಗೆ ಮಾತಾಡಬೇಕು?
ಶಾಸ್ತ್ರಪೂತ ಮಾತುಗಳಿಂದ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಏನನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು?
ಸುಖವನ್ನು.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು