MuhurtaNow

ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ

Chanakya Neethi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ

धनहीनो न हीनश्च धनिकः स सुनिश्चयः । विद्यारत्नेन हीनो यः स हीनः सर्ववस्तुषु ॥ 01 ॥

दृष्टिपूतं न्यसेत्पादं वस्त्रपूतं पिबेज्जलम् । शास्त्रपूतं वदेद्वाक्यः मनःपूतं समाचरेत् ॥ 02 ॥

सुखार्थी चेत्त्यजेद्विद्यां विद्यार्थी चेत्त्यजेत्सुखम् । सुखार्थिनः कुतो विद्या सुखं विद्यार्थिनः कुतः ॥ 03 ॥

कवयः किं न पश्यंति किं न भक्षंति वायसाः । मद्यपाः किं न जल्पंति किं न कुर्वंति योषितः ॥ 04 ॥

रंकं करोति राजानं राजानं रंकमेव च । धनिनं निर्धनं चैव निर्धनं धनिनं विधिः ॥ 05 ॥

लुब्धानां याचकः शत्रुर्मूर्खानां बोधको रिपुः । जारस्त्रीणां पतिः शत्रुश्चौराणां चंद्रमा रिपुः ॥ 06 ॥

येषां न विद्या न तपो न दानं ज्ञानं न शीलां न गुणो न धर्मः । ते मर्त्यलोके भुवि भारभूता मनुष्यरूपेण मृगाश्चरंति ॥ 07 ॥

अंतःसारविहीनानामुपदेशो न जायते । मलयाचलसंसर्गान्न वेणुश्चंदनायते ॥ 08 ॥

यस्य नास्ति स्वयं प्रज्ञा शास्त्रं तस्य करोति किम् । लोचनाभ्यां विहीनस्य दर्पणः किं करिष्यति ॥ 09 ॥

दुर्जनं सज्जनं कर्तुमुपायो नहि भूतले । अपानं शातधा धौतं न श्रेष्ठमिंद्रियं भवेत् ॥ 10 ॥

आप्तद्वेषाद्भवेन्मृत्युः परद्वेषाद्धनक्षयः । राजद्वेषाद्भवेन्नाशो ब्रह्मद्वेषात्कुलक्षयः ॥ 11 ॥

वरं वनं व्याघ्रगजेंद्रसेवितं द्रुमालयं पत्रफलांबुसेवनम् । तृणेषु शय्या शतजीर्णवल्कलं न बंधुमध्ये धनहीनजीवनम् ॥ 12 ॥

विप्रो वृक्षस्तस्य मूलं च संध्या वेदः शाखा धर्मकर्माणि पत्रम् । तस्मान्मूलं यत्नतो रक्षणीयं छिन्ने मूले नैव शाखा न पत्रम् ॥ 13 ॥

माता च कमला देवी पिता देवो जनार्दनः । बांधवा विष्णुभक्ताश्च स्वदेशो भुवनत्रयम् ॥ 14 ॥

एकवृक्षसमारूढा नानावर्णा विहंगमाः । प्रभाते दिक्षु दशसु यांति का तत्र वेदना ॥ 15 ॥

बुद्धिर्यस्य बलं तस्य निर्बुद्धेश्च कुतो बलम् । वने सिंहो यदोन्मत्तः मशकेन निपातितः ॥ 16 ॥

का चिंता मम जीवने यदि हरिर्विश्वंभरो गीयते नो चेदर्भकजीवनाय जननीस्तन्यं कथं निर्ममे । इत्यालोच्य मुहुर्मुहुर्यदुपते लक्ष्मीपते केवलं त्वत्पादांबुजसेवनेन सततं कालो मया नीयते ॥ 17 ॥

गीर्वाणवाणीषु विशिष्टबुद्धि- स्तथापि भाषांतरलोलुपोऽहम् । यथा सुधायाममरेषु सत्यां स्वर्गांगनानामधरासवे रुचिः ॥ 18 ॥

अन्नाद्दशगुणं पिष्टं पिष्टाद्दशगुणं पयः । पयसोऽष्टगुणं मांसां मांसाद्दशगुणं घृतम् ॥ 19 ॥

शोकेन रोगा वर्धंते पयसा वर्धते तनुः । घृतेन वर्धते वीर्यं मांसान्मांसं प्रवर्धते ॥ 20 ॥

ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ

ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಹತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಆರಂಭ: ಧನಹೀನ ನಿಜವಾಗಿ ಹೀನನಲ್ಲ, ವಿದ್ಯಾರತ್ನಹೀನನೇ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಹೀನ. ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕ ಎಚ್ಚರದ ಬದುಕಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿಯಮ: ಕಣ್ಣು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡು, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸೋಸಿದ ನೀರು ಕುಡಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಪೂತ ಮಾತು ಆಡು, ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದುದನ್ನು ಮಾಡು. ಸುಖ ಬಯಸುವವನು ವಿದ್ಯೆ ಬಿಡಬೇಕು, ವಿದ್ಯೆ ಬಯಸುವವನು ಸುಖ ಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

ರಚನೆಕಾರರು: ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ

ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜ್ಞಾನ (ನೀತಿ)ದ ಓದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಡತೆ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

  • ೨ನೇ ಶ್ಲೋಕ "ದೃಷ್ಟಿಪೂತಂ ನ್ಯಸೇತ್ಪಾದಂ" ಎಚ್ಚರದ ಬದುಕಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ.
  • ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅವುಗಳ ಕಾಲದ ಮನೋಭಾವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ; ಇಂದು ಅದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

೧ನೇ ಶ್ಲೋಕದಂತೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೀನ ಯಾರು?

ವಿದ್ಯಾರತ್ನಹೀನ.

೨ನೇ ಶ್ಲೋಕದಂತೆ ಹೇಗೆ ಮಾತಾಡಬೇಕು?

ಶಾಸ್ತ್ರಪೂತ ಮಾತುಗಳಿಂದ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಏನನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು?

ಸುಖವನ್ನು.

ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.