ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Chanakya Neethi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ಅರ್ಥನಾಶಂ ಮನಸ್ತಾಪಂ ಗೃಹೇ ದುಶ್ಚರಿತಾನಿ ಚ । ವಂಚನಂ ಚಾಪಮಾನಂ ಚ ಮತಿಮಾನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಯೇತ್ ॥ 01 ॥
ಧನಧಾನ್ಯಪ್ರಯೋಗೇಷು ವಿದ್ಯಾಸಂಗ್ರಹಣೇ ತಥಾ । ಆಹಾರೇ ವ್ಯವಹಾರೇ ಚ ತ್ಯಕ್ತಲಜ್ಜಃ ಸುಖೀ ಭವೇತ್ ॥ 02 ॥
ಸಂತೋಷಾಮೃತತೃಪ್ತಾನಾಂ ಯತ್ಸುಖಂ ಶಾಂತಿರೇವ ಚ । ನ ಚ ತದ್ಧನಲುಬ್ಧಾನಾಮಿತಶ್ಚೇತಶ್ಚ ಧಾವತಾಂ ॥ 03 ॥
ಸಂತೋಷಸ್ತ್ರಿಷು ಕರ್ತವ್ಯಃ ಸ್ವದಾರೇ ಭೋಜನೇ ಧನೇ । ತ್ರಿಷು ಚೈವ ನ ಕರ್ತವ್ಯೋಽಧ್ಯಯನೇ ಜಪದಾನಯೋಃ ॥ 04 ॥
ವಿಪ್ರಯೋರ್ವಿಪ್ರವಹ್ನ್ಯೋಶ್ಚ ದಂಪತ್ಯೋಃ ಸ್ವಾಮಿಭೃತ್ಯಯೋಃ । ಅಂತರೇಣ ನ ಗಂತವ್ಯಂ ಹಲಸ್ಯ ವೃಷಭಸ್ಯ ಚ ॥ 05 ॥
ಪಾದಾಭ್ಯಾಂ ನ ಸ್ಪೃಶೇದಗ್ನಿಂ ಗುರುಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮೇವ ಚ । ನೈವ ಗಾಂ ನ ಕುಮಾರೀಂ ಚ ನ ವೃದ್ಧಂ ನ ಶಿಶುಂ ತಥಾ ॥ 06 ॥
ಶಕಟಂ ಪಂಚಹಸ್ತೇನ ದಶಹಸ್ತೇನ ವಾಜಿನಮ್ । ಗಜಂ ಹಸ್ತಸಹಸ್ರೇಣ ದೇಶತ್ಯಾಗೇನ ದುರ್ಜನಂ ॥ 07 ॥
ಹಸ್ತೀ ಅಂಕುಶಮಾತ್ರೇಣ ವಾಜೀ ಹಸ್ತೇನ ತಾಡ್ಯತೇ । ಶಋಂಗೀ ಲಗುಡಹಸ್ತೇನ ಖಡ್ಗಹಸ್ತೇನ ದುರ್ಜನಃ ॥ 08 ॥
ತುಷ್ಯಂತಿ ಭೋಜನೇ ವಿಪ್ರಾ ಮಯೂರಾ ಘನಗರ್ಜಿತೇ । ಸಾಧವಃ ಪರಸಂಪತ್ತೌ ಖಲಾಃ ಪರವಿಪತ್ತಿಷು ॥ 09 ॥
ಅನುಲೋಮೇನ ಬಲಿನಂ ಪ್ರತಿಲೋಮೇನ ದುರ್ಜನಮ್ । ಆತ್ಮತುಲ್ಯಬಲಂ ಶತ್ರುಂ ವಿನಯೇನ ಬಲೇನ ವಾ ॥ 10 ॥
ಬಾಹುವೀರ್ಯಂ ಬಲಂ ರಾಜ್ಞಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಬಲೀ । ರೂಪಯೌವನಮಾಧುರ್ಯಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಬಲಮನುತ್ತಮಂ ॥ 11 ॥
ನಾತ್ಯಂತಂ ಸರಲೈರ್ಭಾವ್ಯಂ ಗತ್ವಾ ಪಶ್ಯ ವನಸ್ಥಲೀಮ್ । ಛಿದ್ಯಂತೇ ಸರಲಾಸ್ತತ್ರ ಕುಬ್ಜಾಸ್ತಿಷ್ಠಂತಿ ಪಾದಪಾಃ ॥ 12 ॥
ಯತ್ರೋದಕಂ ತತ್ರ ವಸಂತಿ ಹಂಸಾ- ಸ್ತಥೈವ ಶುಷ್ಕಂ ಪರಿವರ್ಜಯಂತಿ । ನ ಹಂಸತುಲ್ಯೇನ ನರೇಣ ಭಾವ್ಯಂ ಪುನಸ್ತ್ಯಜಂತಃ ಪುನರಾಶ್ರಯಂತೇ ॥ 13 ॥
ಉಪಾರ್ಜಿತಾನಾಂ ವಿತ್ತಾನಾಂ ತ್ಯಾಗ ಏವ ಹಿ ರಕ್ಷಣಮ್ । ತಡಾಗೋದರಸಂಸ್ಥಾನಾಂ ಪರೀವಾಹ ಇವಾಂಭಸಾಂ ॥ 14 ॥
ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಸ್ತಸ್ಯ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಸ್ತಸ್ಯ ಬಾಂಧವಾಃ । ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಃ ಸ ಪುಮಾಁಲ್ಲೋಕೇ ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಃ ಸ ಚ ಪಂಡಿತಃ ॥ 15 ॥
ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥಿತಾನಾಮಿಹ ಜೀವಲೋಕೇ ಚತ್ವಾರಿ ಚಿಹ್ನಾನಿ ವಸಂತಿ ದೇಹೇ । ದಾನಪ್ರಸಂಗೋ ಮಧುರಾ ಚ ವಾಣೀ ದೇವಾರ್ಚನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತರ್ಪಣಂ ಚ ॥ 16 ॥
ಅತ್ಯಂತಕೋಪಃ ಕಟುಕಾ ಚ ವಾಣೀ ದರಿದ್ರತಾ ಚ ಸ್ವಜನೇಷು ವೈರಮ್ । ನೀಚಪ್ರಸಂಗಃ ಕುಲಹೀನಸೇವಾ ಚಿಹ್ನಾನಿ ದೇಹೇ ನರಕಸ್ಥಿತಾನಾಂ ॥ 17 ॥
ಗಮ್ಯತೇ ಯದಿ ಮೃಗೇಂದ್ರಮಂದಿರಂ ಲಭ್ಯತೇ ಕರಿಕಪಾಲಮೌಕ್ತಿಕಮ್ । ಜಂಬುಕಾಲಯಗತೇ ಚ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ವತ್ಸಪುಚ್ಛಖರಚರ್ಮಖಂಡನಂ ॥ 18 ॥
ಶುನಃ ಪುಚ್ಛಮಿವ ವ್ಯರ್ಥಂ ಜೀವಿತಂ ವಿದ್ಯಯಾ ವಿನಾ । ನ ಗುಹ್ಯಗೋಪನೇ ಶಕ್ತಂ ನ ಚ ದಂಶನಿವಾರಣೇ ॥ 19 ॥
ವಾಚಾಂ ಶೌಚಂ ಚ ಮನಸಃ ಶೌಚಮಿಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಃ । ಸರ್ವಭೂತದಯಾಶೌಚಮೇತಚ್ಛೌಚಂ ಪರಾರ್ಥಿನಾಂ ॥ 20 ॥
ಪುಷ್ಪೇ ಗಂಧಂ ತಿಲೇ ತೈಲಂ ಕಾಷ್ಠೇಽಗ್ನಿಂ ಪಯಸಿ ಘೃತಮ್ । ಇಕ್ಷೌ ಗುಡಂ ತಥಾ ದೇಹೇ ಪಶ್ಯಾತ್ಮಾನಂ ವಿವೇಕತಃ ॥ 21 ॥
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ
ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಏಳನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ವಿವೇಕದ ಸಲಹೆಯಿಂದ ಆರಂಭ: ಜಾಣ ಧನನಾಶ, ಮನಸ್ತಾಪ, ಮನೆಯ ತೊಂದರೆ, ವಂಚನೆ, ಅಪಮಾನಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಧನಧಾನ್ಯ ವ್ಯವಹಾರ, ವಿದ್ಯಾಸಂಗ್ರಹ, ಆಹಾರ, ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಬಿಟ್ಟವನು ಸುಖಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ: ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಗಂಧ, ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ, ಕಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ, ಕಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲದಂತೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವನ್ನು ವಿವೇಕದಿಂದ ಕಾಣು.
ರಚನೆಕಾರರು: ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜ್ಞಾನ (ನೀತಿ)ದ ಓದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಡತೆ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ "ಪುಷ್ಪೇ ಗಂಧಂ ತಿಲೇ ತೈಲಂ" ದೇಹದೊಳಗೆ ಅಡಗಿದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸರಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅವುಗಳ ಕಾಲದ ಮನೋಭಾವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ; ಇಂದು ಅದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಜಾಣ ಯಾವುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
ಧನನಾಶ, ಮನಸ್ತಾಪ, ಮನೆಯ ತೊಂದರೆ, ವಂಚನೆ, ಅಪಮಾನ.
ಎಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚ ಬಿಡಬೇಕು?
ಹಣಕಾಸು, ವಿದ್ಯೆ, ಆಹಾರ, ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ.
ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಂತೆ ಆತ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಣಬೇಕು?
ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಗಂಧದಂತೆ, ವಿವೇಕದಿಂದ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು