ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಪಂಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Chanakya Neethi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
yasya chittam draveebhootam kripayaa sarvajantushu । tasya jnaanena mokshena kim jataabhasmalepanaih ॥ 01 ॥
ekamapyaksharam yastu guruh shishyam prabodhayet । prithivyaam naasti taddravyam yaddattvaa so'nrinee bhavet ॥ 02 ॥
khalaanaam kantakaanaam cha dvividhaiva pratikriyaa । upaananmukhabhango vaa doorato vaa visarjanam ॥ 02 ॥
kuchailinam dantamalopadhaarinam bahvaashinam nishthurabhaashinam cha । sooryodaye chaastamite shayaanam vimunchati shreeryadi chakrapaanih ॥ 04 ॥
tyajanti mitraani dhanairviheenam putraashcha daaraashcha suhrijjanaashcha । tamarthavantam punaraashrayanti artho hi loke manushyasya bandhuh ॥ 05 ॥
anyaayopaarjitam dravyam dasha varshaani tishthati । praapte chaikaadashe varshe samoolam tadvinashyati ॥ 06 ॥
ayuktam svaamino yuktam yuktam neechasya dooshanam । amritam raahave mrityurvisham shankarabhooshanam ॥ 07 ॥
tadbhojanam yaddvijabhuktashesham tatsauhridam yatkriyate parasmin । saa praajnataa yaa na karoti paapam dambham vinaa yah kriyate sa dharmah ॥ 08 ॥
manirlunthati paadaagre kaachah shirasi dhaaryate । krayavikrayavelaayaam kaachah kaacho manirmanih ॥ 09 ॥
anantashaastram bahulaashcha vidyaah svalpashcha kaalo bahuvighnataa cha । yatsaarabhootam tadupaasaneeyaam hamso yathaa ksheeramivaambumadhyaat ॥ 10 ॥
dooraagatam pathi shraantam vrithaa cha grihamaagatam । anarchayitvaa yo bhunkte sa vai chaandaala uchyate ॥ 11 ॥
pathanti chaturo vedaandharmashaastraanyanekashah । aatmaanam naiva jaananti darvee paakarasam yathaa ॥ 12 ॥
dhanyaa dvijamayee naukaa vipareetaa bhavaarnave । tarantyadhogataah sarve uparishthaah patantyadhah ॥ 13 ॥
ayamamritanidhaanam naayako'pyoshadheenaam amritamayashareerah kaantiyukto'pi chandrah । bhavativigatarashmirmandalam praapya bhaanoh parasadananivishtah ko laghutvam na yaati ॥ 14 ॥
alirayam nalineedalamadhyagah kamalineemakarandamadaalasah । vidhivashaatparadeshamupaagatah kutajapushparasam bahu manyate ॥ 15 ॥
peetah kruddhena taatashcharanatalahato vallabho yena roshaa daabaalyaadvipravaryaih svavadanavivare dhaaryate vairinee me । geham me chhedayanti pratidivasamumaakaantapoojaanimittam tasmaatkhinnaa sadaaham dvijakulanilayam naatha yuktam tyajaami ॥ 16 ॥
bandhanaani khalu santi bahooni premarajjukritabandhanamanyat । daarubhedanipuno'pi shadanghri- rnishkriyo bhavati pankajakosheh ॥ 17 ॥
chhinno'pi chandana tarurna jahaati gandham vriddho'pi vaaranapati-rnajahaati leelaam । hantraarpito madhurataam na jahaati chekshuh ksheeno'pi na tyajati shilagunaan kuleenah ॥ 18 ॥
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಪಂಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿಯ ೧೫ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ; ವಿವೇಕದ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತ ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಚಾಣಕ್ಯನಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕರಗುವ ಹೃದಯದವನಿಗೆ ಜಟೆ, ಭಸ್ಮ ಅಥವಾ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಕತ್ತರಿಸಿದರೂ ಪರಿಮಳ ಬಿಡದ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರದ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ: ಸಜ್ಜನ ಎಂತಹ ಕಷ್ಟದಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಚಾಣಕ್ಯನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ನೀತಿ (ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವಿವೇಕ) ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಓದಿನಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯ ಕೃತಿ; ಆದರೂ ಎರಡೂ ಚಾಣಕ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
- ಅದರ ಅನೇಕ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಶ್ರೀಗಂಧ, ಕಬ್ಬು, ಆನೆ ಮೊದಲಾದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನೀತಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಚಾಣಕ್ಯನಿಗೆ (ಕೌಟಿಲ್ಯ) ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ?
ಹೊರಗಿನ ಪವಿತ್ರತೆಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಗಿಂತ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆ ಮುಖ್ಯ.
ಶ್ರೀಗಂಧದ ಚಿತ್ರ ಏನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ?
ಸಜ್ಜನ ಕಷ್ಟದಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು