ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಪಂಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Chanakya Neethi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
यस्य चित्तं द्रवीभूतं कृपया सर्वजंतुषु । तस्य ज्ञानेन मोक्षेण किं जटाभस्मलेपनैः ॥ 01 ॥
एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्यं प्रबोधयेत् । पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा सोऽनृणी भवेत् ॥ 02 ॥
खलानां कंटकानां च द्विविधैव प्रतिक्रिया । उपानन्मुखभंगो वा दूरतो वा विसर्जनम् ॥ 02 ॥
कुचैलिनं दंतमलोपधारिणं बह्वाशिनं निष्ठुरभाषिणं च । सूर्योदये चास्तमिते शयानं विमुंचति श्रीर्यदि चक्रपाणिः ॥ 04 ॥
त्यजंति मित्राणि धनैर्विहीनं पुत्राश्च दाराश्च सुहृज्जनाश्च । तमर्थवंतं पुनराश्रयंति अर्थो हि लोके मनुष्यस्य बंधुः ॥ 05 ॥
अन्यायोपार्जितं द्रव्यं दश वर्षाणि तिष्ठति । प्राप्ते चैकादशे वर्षे समूलं तद्विनश्यति ॥ 06 ॥
अयुक्तं स्वामिनो युक्तं युक्तं नीचस्य दूषणम् । अमृतं राहवे मृत्युर्विषं शंकरभूषणम् ॥ 07 ॥
तद्भोजनं यद्द्विजभुक्तशेषं तत्सौहृदं यत्क्रियते परस्मिन् । सा प्राज्ञता या न करोति पापं दंभं विना यः क्रियते स धर्मः ॥ 08 ॥
मणिर्लुंठति पादाग्रे काचः शिरसि धार्यते । क्रयविक्रयवेलायां काचः काचो मणिर्मणिः ॥ 09 ॥
अनंतशास्त्रं बहुलाश्च विद्याः स्वल्पश्च कालो बहुविघ्नता च । यत्सारभूतं तदुपासनीयां हंसो यथा क्षीरमिवांबुमध्यात् ॥ 10 ॥
दूरागतं पथि श्रांतं वृथा च गृहमागतम् । अनर्चयित्वा यो भुंक्ते स वै चांडाल उच्यते ॥ 11 ॥
पठंति चतुरो वेदांधर्मशास्त्राण्यनेकशः । आत्मानं नैव जानंति दर्वी पाकरसं यथा ॥ 12 ॥
धन्या द्विजमयी नौका विपरीता भवार्णवे । तरंत्यधोगताः सर्वे उपरिष्ठाः पतंत्यधः ॥ 13 ॥
अयममृतनिधानं नायकोऽप्योषधीनाम् अमृतमयशरीरः कांतियुक्तोऽपि चंद्रः । भवतिविगतरश्मिर्मंडलं प्राप्य भानोः परसदननिविष्टः को लघुत्वं न याति ॥ 14 ॥
अलिरयं नलिनीदलमध्यगः कमलिनीमकरंदमदालसः । विधिवशात्परदेशमुपागतः कुटजपुष्परसं बहु मन्यते ॥ 15 ॥
पीतः क्रुद्धेन तातश्चरणतलहतो वल्लभो येन रोषा दाबाल्याद्विप्रवर्यैः स्ववदनविवरे धार्यते वैरिणी मे । गेहं मे छेदयंति प्रतिदिवसमुमाकांतपूजानिमित्तं तस्मात्खिन्ना सदाहं द्विजकुलनिलयं नाथ युक्तं त्यजामि ॥ 16 ॥
बंधनानि खलु संति बहूनि प्रेमरज्जुकृतबंधनमन्यत् । दारुभेदनिपुणोऽपि षडंघ्रि- र्निष्क्रियो भवति पंकजकोशेः ॥ 17 ॥
छिन्नोऽपि चंदन तरुर्न जहाति गंधं वृद्धोऽपि वारणपति-र्नजहाति लीलाम् । हंत्रार्पितो मधुरतां न जहाति चेक्षुः क्षीणोऽपि न त्यजति शिलगुणान् कुलीनः ॥ 18 ॥
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಪಂಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿಯ ೧೫ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ; ವಿವೇಕದ ಬದುಕಿನ ಕುರಿತ ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಚಾಣಕ್ಯನಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕರಗುವ ಹೃದಯದವನಿಗೆ ಜಟೆ, ಭಸ್ಮ ಅಥವಾ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಕತ್ತರಿಸಿದರೂ ಪರಿಮಳ ಬಿಡದ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರದ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ: ಸಜ್ಜನ ಎಂತಹ ಕಷ್ಟದಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಚಾಣಕ್ಯನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ನೀತಿ (ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವಿವೇಕ) ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಓದಿನಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯ ಕೃತಿ; ಆದರೂ ಎರಡೂ ಚಾಣಕ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
- ಅದರ ಅನೇಕ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಶ್ರೀಗಂಧ, ಕಬ್ಬು, ಆನೆ ಮೊದಲಾದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನೀತಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಚಾಣಕ್ಯನಿಗೆ (ಕೌಟಿಲ್ಯ) ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ?
ಹೊರಗಿನ ಪವಿತ್ರತೆಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಗಿಂತ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆ ಮುಖ್ಯ.
ಶ್ರೀಗಂಧದ ಚಿತ್ರ ಏನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ?
ಸಜ್ಜನ ಕಷ್ಟದಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು