ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Chanakya Neethi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
प्रणम्य शिरसा विष्णुं त्रैलोक्याधिपतिं प्रभुम् । नानाशास्त्रोद्धृतं वक्ष्ये राजनीतिसमुच्चयम् ॥ 01 ॥
अधीत्येदं यथाशास्त्रं नरो जानाति सत्तमः । धर्मोपदेशविख्यातं कार्याकार्यं शुभाशुभम् ॥ 02 ॥
तदहं संप्रवक्ष्यामि लोकानां हितकाम्यया । येन विज्ञातमात्रेण सर्वज्ञात्वं प्रपद्यते ॥ 03 ॥
मूर्खशिष्योपदेशेन दुष्टस्त्रीभरणेन च । दुःखितैः संप्रयोगेण पंडितोऽप्यवसीदति ॥ 04 ॥
दुष्टा भार्या शठं मित्रं भृत्यश्चोत्तरदायकः । ससर्पे च गृहे वासो मृत्युरेव न संशयः ॥ 05 ॥
आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान् रक्षेद्धनैरपि । आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि ॥ 06 ॥
आपदर्थे धनं रक्षेच्छ्रीमतां कुत आपदः । कदाचिच्चलते लक्ष्मीः संचितोऽपि विनश्यति ॥ 07 ॥
यस्मिंदेशे न सम्मानो न वृत्तिर्न च बांधवाः । न च विद्यागमोऽप्यस्ति वासं तत्र न कारयेत् ॥ 08 ॥
धनिकः श्रोत्रियो राजा नदी वैद्यस्तु पंचमः । पंच यत्र न विद्यंते न तत्र दिवसं वसेत् ॥ 09 ॥
लोकयात्रा भयं लज्जा दाक्षिण्यं त्यागशीलता । पंच यत्र न विद्यंते न कुर्यात्तत्र संस्थितिम् ॥ 10 ॥
जानीयात्प्रेषणे भृत्यान्बांधवान् व्यसनागमे । मित्रं चापत्तिकालेषु भार्यां च विभवक्षये ॥ 11 ॥
आतुरे व्यसने प्राप्ते दुर्भिक्षे शत्रुसंकटे । राजद्वारे श्मशाने च यस्तिष्ठति स बांधवः ॥ 12 ॥
यो ध्रुवाणि परित्यज्य अध्रुवं परिषेवते । ध्रुवाणि तस्य नश्यंति चाध्रुवं नष्टमेव हि ॥ 13 ॥
वरयेत्कुलजां प्राज्ञो विरूपामपि कन्यकाम् । रूपशीलां न नीचस्य विवाहः सदृशे कुले ॥ 14 ॥
नदीनां शस्त्रपाणीनांनखीनां शऋंगिणां तथा । विश्वासो नैव कर्तव्यः स्त्रीषु राजकुलेषु च ॥ 15 ॥
विषादप्यमृतं ग्राह्यममेध्यादपि कांचनम् । अमित्रादपि सद्वृत्तं बालादपि सुभाषितम् ॥ 16 ॥
स्त्रीणां द्विगुण आहारो लज्जा चापि चतुर्गुणा । साहसं षड्गुणं चैव कामश्चाष्टगुणः स्मृतः ॥ 17 ॥
ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ
ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ. ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಧಿಪತಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಿಸಿ, ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ರಾಜನೀತಿ ಸಂಗ್ರಹ ನೀಡುವೆ ಎಂದು ಆರಂಭ; ಇದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದಿದವನು ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯ ಶುಭಾಶುಭ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮಿತ್ರರು ವಾಸಸ್ಥಳಗಳ ಆಯ್ಕೆ, ಕಷ್ಟಕಾಲಕ್ಕೆ ಧನ ಉಳಿಸುವುದು, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸೇವಕ, ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧು, ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯ (ಕೌಟಿಲ್ಯ)ನಿಗೆ ಆರೋಪಿತ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜ್ಞಾನ (ನೀತಿ)ದ ಓದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಡತೆ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಜನರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕ ನಿಜವಾದ ಮಿತ್ರ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
- ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಸೇರಿ ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಯ ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅವುಗಳ ಕಾಲದ ಮನೋಭಾವ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ; ಇಂದು ಅದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಯಾರಿಗೆ ನಮಿಸುತ್ತದೆ?
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಧಿಪತಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಂತೆ ಮಿತ್ರನನ್ನು ಯಾವಾಗ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು?
ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ.
ಇದು ಯಾರಿಗೆ ಆರೋಪಿತ?
ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಚಾಣಕ್ಯನಿಗೆ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು